Układ Sił

Espresso US - Rośnie napięcie na linii Izrael-Iran

Wkrótce może dojść do kolejnej wymiany ciosów pomiędzy Izraelem a Iranem – pisze The New York Times. Teheran ma kontynuować prace nad programem nuklearnym w nowym ośrodku. O świadczącej o tym aktywności pisali pod koniec października analitycy Center for Strategic and International Studies na podstawie zdjęć satelitarnych. Iran nie wpuścił do obiektu międzynarodowych inspektorów. To z kolei budzi obawy w Izraelu, który może po raz kolejny zdecydować się na atak powietrzny. Eksperci cytowani przez the New York Times są zdania, że gdyby do tego doszło, odpowiedź Teheranu byłaby dużo bardziej zdecydowana niż po czerwcowych nalotach. Irańskie fabryki rakiet pracują 24 godziny na dobę, by móc przypuścić zmasowany atak na państwo izraelskie i przebić się przez systemy obrony powietrznej. W czerwcu Izrael zbombardował irańskie ośrodki nuklearne. Zaraz potem Stany Zjednoczone przeprowadziły nalot na obiekty podziemne i według prezydenta Donalda Trumpa, całkowicie je zniszczyły. Władze Iranu twierdziły wówczas jednak, że część wzbogaconego uranu została zabezpieczona i przetransportowana do innej lokalizacji.Tego zdania jest także Rafael Grossi, dyrektor Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, choć potwierdzenie tego nie jest możliwe bez przeprowadzenia inspekcji. Tel Awiw komunikował natomiast, że jest gotowy uderzyć ponownie, gdy tylko Teheran zbliży się do możliwości zbudowania broni jądrowej. W zeszłym tygodniu minister spraw zagranicznych Iranu Abbas Aragczi odrzucił możliwość bezpośrednich rozmów ze Stanami Zjednoczonymi oraz spełnienie amerykańskiego oczekiwania w postaci całkowitej rezygnacji z programu nuklearnego. Tłumaczy Marcin Krzyżanowski, ekspert ds. Bliskiego Wschodu i współpracownik Układu Sił. 

Espresso US - kłótnia na Kremlu?

Rosyjskie i światowe media spekulują na temat tego, czy minister spraw zagranicznych Rosji Sergiej Ławrow popadł w niełaskę prezydenta Władimira Putina. 75-letni Ławrow kieruje resortem od 20 lat. Jednak w środę nie wziął udziału w posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej, któremu przewodniczył Putin. Według źródła dziennika Kommiersant, nie był to przypadek. Minister nie będzie też przewodniczył rosyjskiej delegacji na szczyt grupy G20, który odbędzie się w lutym w Republice Południowej Afryki.  Ławrow miał zostać odsunięty po tym, jak nie udało mu się doprowadzić do skutku spotkania przywódców Rosji i Stanów Zjednoczonych. Prezydent USA Donald Trump zapowiedział taki szczyt, który miałby odbyć się w Budapeszcie. Szczegóły mieli dopracować Ławrow i Marco Rubio – amerykański sekretarz stanu.Szefowie resortów rozmawiali telefonicznie w  drugiej połowie października. Według źródeł Agencji Reutera, Ławrow miał żądać zbyt wiele, a Rubio ostatecznie odradził Trumpowi szczyt. Prezydent odwołał spotkanie i powiedział, że nie byłoby ono na miejscu. Potem Waszyngton ogłosił nałożenie sankcji na dwie największe rosyjskie spółki naftowe – Rosnieft i Łukoil. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow powiedział, że doniesienia medialne na temat popadnięcia Ławrowa w niełaskę Putina są nieprawdziwe. Tłumaczy Kuba Benedyczak, analityk Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych i redaktor Układu Sił. 

Espresso US - Prezes Nvidii: USA przegrają wyścig z Chinami

Chiny wygrają wyścig ze Stanami Zjednoczonymi w dziedzinie sztucznej inteligencji – powiedział w rozmowie z Financial Times Jensen Huang, prezes Nvidii. Ta najdrożej wyceniana spółka na świecie zajmuje się produkcją procesorów obsługujących tę technologię. Według Huanga, Pekin ma przewagę dzięki łagodniejszym regulacjom oraz niższym cenom energii. Wypowiedź padła po tym, jak prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump potwierdził, że nie wyda zgody na sprzedaż najbardziej zaawansowanych chipów firmy do Chin. Huang ocenił, że Zachód kieruje się w swojej polityce cynizmem, a potrzeba więcej optymizmu.  Według niego w Stanach Zjednoczonych wkrótce może się pojawić 50 nowych regulacji dotyczących sztucznej inteligencji, podczas gdy Pekin ułatwia jej rozwój – na przykład poprzez wprowadzanie subsydiów na energię dla branży. Ma to duże znaczenie, ponieważ chińskie władze zmuszają krajowe podmioty do korzystana z rodzimych procesorów, które zużywają więcej prądu niż produkty Nvidii. Huang wcześniej apelował do rządu Stanów Zjednoczonych o zniesienie obostrzeń na eksport chipów, by utrzymać resztę świata w zależności od amerykańskiej technologii. Administracja Donalda Trumpa porozumiała się z Nvidią – w zamian za zgodę na sprzedaż procesorów o niższej mocy obliczeniowej, spółka zobowiązała się płacić 15-procentowy podatek od zysków osiąganych w tym państwie. Rząd nie przyjął jednak jeszcze stosownych rozporządzeń w tej sprawie. Tłumaczy dr Leszek Bukowski, ekspert ds. nowych technologii i współpracownik Układu Sił. 

Espresso US - Nowa nadzieja dla Demokratów w USA

34-letni muzułmanin Zohran Mamdani wygrał wybory na burmistrza Nowego Jorku. Tym samym demokrata o socjalistycznych poglądach, będący do niedawna stanowym politykiem o niewielkiej rozpoznawalności, stał się jedną z głównych figur w partii. Równolegle kandydatki Demokratów – Abigail Spanberger oraz Mikie Sherrill wygrały wyścig o stanowisko gubernatorów stanów Virginia oraz New Jersey. Demokraci szukają sposobów na odbudowę wizerunku po klęsce w wyborach prezydenckich, które wygrał Donald Trump. Prezydent po 9 miesiącach sprawowania władzy ma niskie poparcie, jednak Partia Demokratyczna także nie cieszy się zaufaniem. Głównym kontrkandydatem Mamdaniego był Andrew Cuomo, były gubernator stanu Nowy Jork. Cuomo startował jako kandydat niezależny, ponieważ przegrał z Mamdanim prawybory w Partii Demokratycznej.Udane kampanie w Nowym Jorku oraz wspomnianych stanach mogą posłużyć za wzór w przyszłorocznych wyborach parlamentarnych środka kadencji. Kandydaci skupiali się przede wszystkim na kosztach życia. Mamdani był bardzo aktywny w mediach społecznościowych, pochylając się nad problemami zwykłych ludzi. Wzywał do opodatkowania korporacji i najbogatszych oraz proponował rozwiązania takie jak zamrożenie czynszów, czy bezpłatna opieka nad dziećmi i przejazdy miejskimi autobusami. Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił. 

Espresso US - Współpraca Rosji i Chin „strategicznym wyborem”

„Zacieśnianie, ochrona i rozwój wzajemnych relacji są strategicznym wyborem Chin i Rosji” – powiedział, według państwowego nadawcy CCTV, Xi Jinping, przewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej. Przywódca spotkał się w Pekinie z premierem Rosji Michaiłem Miszustinem. Xi stwierdził także, że stosunki między państwami zmierzają konsekwentnie w kierunku wyższego poziomu.Wskazał na sektory takie jak energetyka, rolnictwo, przestrzeń powietrzna i kosmiczna, gospodarka cyfrowa i zielone technologie, w których współpraca mogłaby zostać pogłębiona. Wcześniej Miszustin spotkał się z premierem Chin Li Qiagiem, który mówił o chęci zintensyfikowania wspólnych działań także na polu bezpieczeństwa.Premier Rosji z kolei wskazywał na konieczność kontynuowania prac na rzecz stworzenia dogodnych warunków dla inwestorów w obu państwach i rozwoju wspólnych projektów. Wkrótce przed napaścią na Ukrainę Moskwa podpisała z Pekinem pakt o nieograniczonym partnerstwie. Po nałożeniu przez Zachód sankcji uniknęła turbulencji gospodarczych dzięki pomocy Chin. W ostatnim czasie jednak wolumen wzajemnego handlu się zmniejszył, a chińskie państwowe spółki naftowe wstrzymały zakupy rosyjskiej ropy ze względu na amerykańskie sankcje. Tłumaczy Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Espresso US - Batalia o pieniądze dla Ukrainy

Komisja Europejska obawia się, że jeżeli nie uda się zabezpieczyć rosyjskich aktywów na pomoc dla Ukrainy, wsparcie dla Kijowa może wstrzymać Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Chodzi o pożyczkę w wysokości 8 mld dolarów. Bez gwarancji w postaci europejskiego zaangażowania fundusz może mieć obawy dotyczące wypłacalności ukraińskiego państwa. O sprawie informuje Politico powołując się na źródła dyplomatyczne oraz w samej Komisji Europejskiej. Bruksela proponowała, by przekazać Ukrainie 140 mld euro z rosyjskich funduszy zamrożonych w Belgii oraz 25 mld w innych państwach wspólnoty. Miałaby być to pożyczka, nazywana reparacyjną, ponieważ Kijów musiałby zwrócić pieniądze po otrzymaniu reparacji wojennych od Rosji. Podczas ostatniego szczytu Rady Europejskiej nie udało się jednak osiągnąć w tej sprawie porozumienia. Kolejna próba zostanie podjęta w drugiej połowie grudnia.Komisja ostrzegała wcześniej także, że jeżeli nie będzie zgody na tego rodzaju wsparcie dla Kijowa, trzeba będzie szukać innych rozwiązań, takich jak emisja euroobligacji. Ukraiński rząd informuje, że w latach 2026-2027 będzie potrzebować prawie 75 mld dolarów pomocy zagranicznej, by móc prowadzić wojnę i normalnie funkcjonować. Na razie połowa tej kwoty jest zapewniona. Prezydent Wołodymyr Zełenski mówił także, że jeżeli Unia Europejska przekaże Kijowowi rosyjskie pieniądze, będzie to sygnał dla Moskwy, że wojna na wyniszczenie nie doprowadzi do zwycięstwa. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego wschodu. 

Espresso US - Atomowe groźby Trumpa

Jeżeli inne państwa wznowią testowanie ładunków nuklearnych, Rosja zrobi to samo – przekazał rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow. Było to nawiązanie do wpisu Donalda Trumpa w mediach społecznościowych. Prezydent Stanów Zjednoczonych oznajmił, że polecił siłom zbrojnym wznowienie testowania broni jądrowej. Nie jest jasne, czy miał na myśli same ładunki, czy środki przenoszenia. Pytanie, o jaki rodzaj testów chodzi usłyszał kandydat na dowódcę sił nuklearnych USA, wiceadmirał Richard Correll w trakcie przesłuchania przed senacką komisją. Odpowiedział, że nie ma wiedzy na temat intencji prezydenta. Stany Zjednoczone przeprowadziły ostatni test w roku 1992. W 1996 roku podpisały traktat o całkowitym zakazie prób z bronią jądrową. Nigdy jednak go nie ratyfikowały, podobnie jak Chiny. Zrobiła to natomiast Rosja, jednak w 2023 roku cofnęła ratyfikację. Żadne z tych państw nie przeprowadziło testu od czasu podpisania dokumentu.Stany Zjednoczone dokonały największej liczby prób w historii – 1032. Rosja ma ich na koncie 715. Chiny testowały ładunki jądrowe 45 razy. Część ekspertów twierdzi, że wznowienie prób pozwoliłoby rywalom Waszyngtonu na zmniejszenie tej dysproporcji. Źródło Agencji Reutera w Departamencie Energii ocenia, że jeżeli doszłoby do rozpoczęcia testów, byłyby one prowadzone w podziemnym obiekcie w Newadzie. Zgodnie z wymogami, musiałby on zostać ponownie przywrócony do użytku w ciągu 36 miesięcy. Tłumaczy Tomasz Grzywaczewski, dziennikarz specjalizujący się w polityce amerykańskiej. 

Espresso US - USA i Chiny zawarły rozejm

Stany Zjednoczone obniżą podstawową stawkę celną na towary z Chin z 57 na 47 proc. Decyzję ogłosił prezydent Donald Trump po spotkaniu z Xi Jinpingiem, przewodniczącym Chińskiej Republiki Ludowej. W zamian, według Trumpa, Pekin podejmie stanowcze wysiłki na rzecz ograniczenia eksportu środków do produkcji fentanylu – narkotyku, który doprowadził do fali uzależnień i zgonów w USA. Chiny wstrzymają na rok egzekwowanie ograniczeń na eksport metali ziem rzadkich, ogłoszonych na początku października. Ministerstwo handlu Państwa Środka przekazało też, że strony porozumiały się w sprawie zwiększenia handlu produktami rolniczymi oraz w kwestii TikToka. Aplikacja, należąca do chińskiej firmy Byte Dance, została zobowiązana do sprzedania swojej amerykańskiej gałęzi. Według strony amerykańskiej, Chiny zobowiązały się do zakupu 12 mln ton soi ze Stanów Zjednoczonych w obecnym sezonie a następnie 25 mln ton rocznie przez kolejne 3 lata. Donald Trump nazwał spotkanie wspaniałym, a Xi Jinping powiedział, że nie ma sprzeczności pomiędzy polityką uczynienia Ameryki ponownie wielką a rozwojem i odrodzeniem Chin. Przywódcy zgodzili się także wstrzymać wzajemne pobieranie opłat portowych od statków drugiej strony. Amerykański prezydent przekazał, że nie poruszał wrażliwego tematu Tajwanu, który Chiny uważają za integralną część swojego państwa. Poinformował też, że nie rozmawiał z Xi Jinpingiem o najnowszym procesorze Nvidii Blackwell, choć wcześniej zapowiadał, że rozmowy mogą dotyczyć tego zagadnienia. Firma produkująca chipy do obsługi sztucznej inteligencji stara się o zniesienie obostrzeń Waszyngtonu, by móc powrócić na rynek chiński.Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

USA wycofują siły z Rumunii

Rumunia informuje, że Stany Zjednoczone wycofają część wojsk z jej terytorium. Dokładna liczba nie jest znana – z komunikatu wynika jedynie, że na terenie kraju pozostanie tysiąc amerykańskich żołnierzy. Ministerstwo obrony przekazało, że spodziewało się tego kroku, biorąc pod uwagę priorytety Waszyngtonu oraz że postanowienie ma związek ze zwiększeniem zaangażowania państw europejskich na wschodniej flance. Szef resortu Ionut Mosteanu poinformował, że Stany Zjednoczone zdecydowały o wstrzymaniu rotacji brygady, stacjonującej w Rumunii, Bułgarii, Słowacji i na Węgrzech. Minister dodał jednak, że w kraju pozostają znaczące siły sojusznicze, nie tylko ze Stanów Zjednoczonych, ale także Francji, Belgii, Luksemburga oraz Macedonii Północnej. Polski minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz powiedział, że nie otrzymał żadnych informacji świadczących o tym, że obecność miałaby zmniejszyć się także w Polsce. Podczas wizyty prezydenta Karola Nawrockiego w Białym domu we wrześniu prezydent USA Donald Trump sugerował, że do Polski mogłoby trafić nawet więcej amerykańskich żołnierzy.Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił.

Espresso US - Rosja przedstawia pocisk o „nieograniczonych możliwościach”

Władimir Putin przekazał, że Rosja przeprowadziła z sukcesem test pocisku manewrującego Buriewiestnik. Jest on zdolny do przenoszenia głowic nuklearnych, ale jest także napędzany paliwem atomowym, co, według konstruktorów, daje mu nieograniczony zasięg. Strona rosyjska twierdzi także, że broń ta jest nie do zatrzymania przez istniejące systemy obrony powietrznej. Podczas testowego lotu Buriewiestnik miał pokonać dystans 14 tys. km w ciągu 15 godzin. Kolejnym krokiem, według Putina, będzie postawienie pocisku w stan gotowości bojowej.Rosyjski prezydent zapowiedział tę broń w roku 2018. Przedstawiał ją jako odpowiedź na wycofywanie się Stanów Zjednoczonych w 2001 roku z traktatu ABM, ograniczającego rozwój systemów antybalistycznych oraz na rozszerzanie NATO na wschód. W minioną środę Rosja przeprowadziła także ćwiczenia sił nuklearnych. Stany Zjednoczone tymczasem nałożyły sankcje na dwie największe rosyjskie spółki naftowe – Rosnieft i Łukoil. Prezydent Donald Trump przekazał także, że w najbliższym czasie nie dojdzie do jego spotkania z Putinem. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.