Układ Sił

Jakie bẹdą konsekwencje zamachu na Donalda Trumpa - zastanawiają siẹ Tomasz Grzywaczewski i Antoni Opaliński. Autorzy podcastu rozmawiają również o szczycie NATO, relacjach polsko-ukraińskich i wpływach rosyjskich w południowo-wschodniej Azji

Kandydat na prezydenta USA Donald Trump przeżył zamach. Rodzi się jednak pytanie o stan relacji społecznych i polaryzację w Ameryce. Jakie konsekwencje będzie mieć to wydarzenie – czy spowoduje złagodzenie napięć, czy ich nasilenie? Nad tym zastanawialiśmy się z Tomaszem Grzywaczewskim, dziennikarzem mieszkającym na co dzień w Stanach Zjednoczonych. W rozmowie także o szeroko krytykowanych działaniach Secret Service, odpowiedzialnej za ochronę Trumpa.

Jak sprawić, by ludzie na całym świecie stali się bardziej inteligentni? Nad tym pytaniem pochylił się magazyn The Economist. Według przytaczanych przez niego danych, średni współczynnik inteligencji w badanych 72 krajach wzrósł o 2,2 punktu w latach 1948-2020. Zjawisko to nazywane jest „efektem Flynna” od nazwiska jego odkrywcy. Jak się okazało, na wzrost wpłynęły odpowiednie odżywianie i edukacja. 
Wpływ żywności na rozwój mózgu i inteligencji jest udowodniony naukowo i klinicznie. Ma szczególny wpływ do okresu dojrzewania. Istnieje kilka kluczowych składników odżywczych, takich jak kwasy omega 3, żelazo, jod, ilość spożywanego białka, antyoksydanty, witaminy z grupy B 
- tłumaczy psycholog Natasza Chmielewska-Mazurek. 

Reformator Masoud Pezeshkian został wybrany na nowego prezydenta Iranu, pokonując swojego radykalnego kontrkandydata - konserwatystę Saeeda Dżaliliego. Co to oznacza dla kraju i regionu Bliskiego Wschodu?
O tym mówił dr Jakub Gajda z Fundacji Pułaskiego.

Stany Zjednoczone w 2026 roku rozpoczną rozmieszczanie w Niemczech broni dalekiego zasięgu, takiej jak pociski SM-6, Tomahawk czy rakiety hipersoniczne – to ustalenia szczytu NATO w Waszyngtonie. To najpotężniejsza amerykańska broń, jaka ma pojawić się w Europie od czasów zimnej wojny. Członkowie NATO podkreślili we wspólnym komunikacje, że nie można wykluczać, że sojusz zostanie zaatakowany w najbliższych latach. 
Strategicznie wzmacnia to europejski system odstraszania. Rakiety Tomahawk czy tym bardziej broń hipersoniczna mają być odpowiedzią na prowokacyjne działania Rosji, choćby na rozmieszczanie taktycznej broni atomowej na Białorusi. Po drugie, mamy do czynienia z czytelną deklaracją rządu niemieckiego, wspieraną przez opozycję z CDU/CSU przyjęcia większej obecności wojsk amerykańskich, jak i kontynuowania wydatków na obronność
- komentuje Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

Rosja sięga po strategię z Syrii
Rakieta, która trafiła w szpital dziecięcy w Kijowie, była z dużym prawdopodobieństwem rosyjska – twierdzą eksperci ONZ, wysłani z misją zbadania sprawy. Zaprzecza to wersji Kremla, który twierdzi, że placówka została trafiona w wyniku działań ukraińskiej obrony powietrznej.  
Sytuacja jest o tyle zaskakująca, że trwają próby sondowania ws. negocjacji pokojowych. Być może jest to forma nacisku, by zmusić Ukrainę do ich przyspieszenia. Możliwe też, że ten atak to wyraz niezadowolenia jakiejś grupy rosyjskich siłowików z ich wyniku
- tłumaczy Michał Sadłowski, dyrektor Centrum Badań nad Państwowością Rosyjską. 

Wynik wyborów we Francji nie dał nikomu zwycięstwa, a trzy największe bloki są tak podzielone, że koalicja wydaje się niemożliwa. Co to oznacza dla Francji i jej polityki zagranicznej – o tym mówi Marcin Giełzak, autor podcastu „Dwie lewe ręce”.

Białoruś i Chiny rozpoczęły wspólne ćwiczenia wojskowe przy granicy z Polską. Zgodnie z komunikatem białoruskiego ministerstwa obrony, są to ćwiczenia antyterrorystyczne, obejmujące nocne lądowania, przeprawy wojsk przez przeszkody wodne i działania w miastach. 
Warto zwrócić uwagę na to określenie, że są to manewry antyterrorystyczne. To zabieg, mający na celu pozytywne ich przedstawienie wobec społeczności międzynarodowej. Mało kto zauważa jednak, że w takich krajach jak Białoruś czy Rosja terrorystami nazywani są opozycjoniści. Doświadczenia z tych ćwiczeń mogą być więc wykorzystywane do tłumienia protestów
- tłumaczy Aleksander Kazak, białoruski politolog z Uniwersytetu Gdańskiego.

NATO potrzebuje od 35 do 50 dodatkowych brygad, by zrealizować plany obronne przyjęte na szczycie w Wilnie, a mające być zaktualizowane niebawem w Waszyngtonie – twierdzi anonimowe źródło Agencji Reutera. Jedna brygada liczy od trzech do siedmiu tysięcy żołnierzy. 
Wydaje się to niemożliwe w najbliższych latach. Wszystkie państwa sojuszu, w tym Stany Zjednoczone zmagają się z kryzysem rekrutacyjnym w wojsku. Ponadto społeczeństwa nie chcą ponosić kosztów wydatków obronnych. NATO odrobiło zadanie domowe w zakresie planowania, ale z realizacją jest gorzej
- komentuje dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Partia Pracy odnosi spektakularne zwycięstwo w wyborach do brytyjskiej Izby Gmin. Według sondaży zdobyła co najmniej 400 mandatów na 650. To o ponad 200 więcej niż w poprzednich wyborach. Tymczasem rządząca do tej pory Partia Konserwatywna zdobyła około 120 mandatów, tracąc ich prawie 250.
Na zmęczenie rządami konserwatystów wpłynęły wzrost kosztów życia w pandemii, skandale związane z omijaniem zasad epidemicznych przez przedstawicieli władzy, migracja, z którą nie potrafili sobie poradzić, kryzys mieszkaniowy i konflikty w samej partii, która po odejściu z fotela premiera Borisa Johnsona nie potrafiła znaleźć charyzmatycznego lidera. Wielu jej wyborców zostało w domach lub głosowało na partię Nigela Faraga Reform UK oraz liberalnych demokratów
- komentuje dr Marcin Łukaszewski z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.