Układ Sił

Prezydent Korei Południowej Yoon Suk Yeol ogłosił zaskakującą decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego. Jak przekazał w orędziu, powodem było zagrożenie ze strony Korei Północnej oraz sił antypaństwowych. Nie przedstawił jednak szczegółów. 
Mam znajomych w młodym wieku, którzy służą w wojsku. Niedługo przed wprowadzeniem stanu wojennego otrzymali rozkazy, by być w gotowości. Do końca jednak nie wiedzieli, jakie będą ich zadania. Wygląda na to, że wojsko długo nie wiedziało o zamiarach prezydenta i nie poparło jego działań
Z zewnątrz to wygląda niepoważnie. Ale zagrożenie szpiegostwem i działalnością dywersyjną ze strony Północy jest realna, jesteśmy wciąż w stanie wojny. Lewicy, Partii Demokratycznej, zarzuca się sprzyjanie Korei Północnej Chinom czy Rosji, co do pewnego stopnia jest słuszne. 
Ale Korea Południowa jest demokracją. Prezydent powiedział jednak, że chce łapać szpiegów, także w szeregach opozycji. To jest zagrożenie dla demokracji. 
- tłumaczy Hyunmin Park, ekspert ds. Azji Wschodniej. 

Liczba urodzeń w Unii Europejskiej w zeszłym roku wyniosła niecałe 3,7 mln. To najniższy notowany poziom od roku 1961, czyli od kiedy dostępne są porównywalne dane. Eurostat prognozował, że urodzą się 4 mln dzieci. W 2023 roku urodzenia spadły o 5,5 proc. w stosunku do roku poprzedniego. To także rekord, jeżeli chodzi o spadek. 
Liczba urodzeń w Europie spada systematycznie od lat 60. Wiąże się to z konsekwencjami dla gospodarki i finansów publicznych. W ciągu 12 miesięcy od maja 2023 roku liczba osób zatrudnionych w ochronie zdrowia w Niemczech wzrosła o około 60 tys. 
Konsekwencjami dla Europy będzie coraz większa marginalizacja kontynentu względem Azji, ale także Stanów Zjednoczonych, gdzie te zjawiska są łagodniejsze. Według prognoz ONZ, jeżeli nic się nie zmieni, Polska w 2100 roku może mieć zaledwie 14 mln mieszkańców. Starzenie się społeczeństwa oznacza też większe wydatki na emerytury i opiekę zdrowotną, które trzeba ponieść kosztem na przykład edukacji lub bezpieczeństwa 
- tłumaczy demograf Mateusz Łakomy.

Syria znów pogrąża się w konflikcie. Rebelianci z regionu Idlib rozpoczęli ofensywę przeciwko siłom rządowym Baszszara al Asada i zajęli Aleppo. Złamali w ten sposób zawieszenie broni, osiągnięte z udziałem Turcji i Rosji w 2020 roku. 
Za atak odpowiadają dwa ugrupowania: Hajat Tahrir asz-Szam oraz tzw. Narodowa Armia Syryjska, w rzeczywistości będąca konglomeratem kilkudziesięciu organizacji. Obie te grupy mają szerokie wsparcie Turcji, ale Hajat Tahrir asz-Szam jest organizacją niezależną. 
Dlaczego do ataku doszło teraz? Po pierwsze, po stronie Asada zabrakło bojowników Hezbollahu, który dopiero co przyjął zawieszenie broni z Izraelem. Po drugie Rosja jest zaangażowana na Ukrainie i jej kontyngent w Syrii jest słabszy
- tłumaczy Michał Nowak, ekspert portalu Nowy Ład.

Władimir Putin powiedział, że Rosja może uderzyć w Kijów nowym pociskiem Oriesznik, jeżeli Ukraina nie zaprzestanie ataków z wykorzystaniem zachodniej broni na rosyjskie terytoria. Jak stwierdził, uderzenie mogłoby być skierowane w centra decyzyjne. W zeszły piątek z obawy przed nalotami zamknięty został budynek ukraińskiego parlamentu. Do tej pory Rosja powstrzymywała się przed atakami na ukraińskie ministerstwa, parlament czy siedzibę prezydenta. 
To jest wyraźny komunikat ze strony Putina: jeżeli Ukraina powstrzyma się od ataków, Rosja zapewne także nie uderzy za pomocą Oriesznika, w przeciwnym razie może jednak wykonać kolejne uderzenie, być może większą ilością pocisków. To jest element kształtowania się i negocjowania nowej sytuacji po zgodzie amerykańskiej administracji.
Ma to o tyle znaczenie, że Brytyjczycy niedawno dostarczyli Ukrainie kolejne zapasy pocisków Storm Shadow. Ponieważ są to pociski wystrzeliwane z samolotów, mogą mieć większy zasięg niż amerykańskie ATACMS, które startują z wyrzutni naziemnych. Zbliżenie takich wyrzutni do linii frontu stwarza ryzyko ich wykrycia i zniszczenia
- tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

Francja stoi na krawędzi kolejnego kryzysu politycznego. Rząd premiera Michel Barniera przygotował projekt budżetu, który zakłada podwyżki podatków i cięcia warte 60 mld euro. Paryż zmaga się z pięcioprocentowym deficytem budżetowym i jest objęty procedurą nadmiernego deficytu przez Komisję Europejską. Dług publiczny sięga 112 proc. PKB.
Francji nie grozi scenariusz grecki czy wenezuelski. Nie ma takiej możliwości, żeby druga gospodarka strefy euro, stały członek Rady Bezpieczeństwa ONZ i G7 zbankrutował. Natomiast zadłużenie jest wysokie i stanowi duży problem, szczególnie, jeśli mówimy o państwie, które ma ogromne ambicje jeśli chodzi o politykę międzynaordową, gospodarczą czy kulturalną.
Potrzebny będzie więc inny scenariusz, na przykład Szwedzki. Szwecja w latach 80. Także borykała się z dużym zadłużeniem, jednak dzięki zdrowym reformom udało się pokonać problemy. Budżet Barniera jest rzeczywiście sanacyjny i został przygotowany przez technokratów. Teraz jednak do gry wchodzą demagodzy i Barnierowi bardzo trudno będzie znaleźć poparcie w Zgromadzeniu Narodowym 
- tłumaczy Marcin Giełzak, autor podcastu Dwie Lewe Ręce.

Izrael i Hezbollah zaakceptowały zawieszenie broni wynegocjowane za pośrednictwem Stanów Zjednoczonych i Francji. Izrael zobowiązał się wycofać swoje wojska z Libanu w ciągu 60 dni. Hezbollah ma przenieść swoje bojówki na północ kraju. Na granicy bezpieczeństwa mają pilnować siły libańskie.
Szczegóły porozumienia nie są znane. Według nieoficjalnych informacji zdobytych przez Agencję Reutera, Izrael ma raportować naruszenia umowy Stanom Zjednoczonym oraz Francji, które ocenią, czy rzeczywiście do nich doszło i podejmą odpowiednie kroki. 
Według The New York Times Izrael ma obawy, że powtórzy się sytuacja z 2006 roku, kiedy po zawieszeniu broni siły libańskie nie były w stanie powtrzymać Hezbollahu. Chciał więc uzyskać zgodę na samodzielne, siłowe powstrzymywanie organizacji w razie potrzeby. Stany Zjednoczone miały ją wydać. 
Obawy Izraela dotyczące powtórki z 2006 roku, kiedy to po zawieszeniu broni Hezbollah powoli rósł w siłę, nie zostały zaadresowane. Mówiło się wiele o międzynarodowych siłach pokojowych, ale niewiele z tego wyszło. Siły libańskie okazały się natomiast zbyt słabe
- tłumaczy Marcin Krzyżanowski.

Călin Georgescu wygrał pierwszą turę wyborów prezydenckich w Rumunii, zdobywając prawie 23 proc. głosów. Było to zaskoczeniem, ponieważ sondaże przedwyborcze, jak i exit poll, wskazywały na wejście do drugiej tury obecnego premiera Marcela Ciolacu z Partii Socjaldemokratycznej oraz Eleny Lasconi, liderki centroprawicowego Związku Zbawienia Rumunii. Niektóre sondażownie wskazywały na wynik Georgescu w granicach 5 proc. 
Bardzo dobry wynik Georgerscu wynika z jednej strony z radykalnego rozczarowania Rumunów obecną klasą polityczną, w szczególności Partią Socjaldemokratyczną oraz Partią Narodowo-Liberalną. W szczególności kandydat tej ostatniej wypadł słabo. Z drugiej strony jest oczekiwanie na silnego lidera, który będzie dbać o narodowe interesy rumuńskie, bazującego na etosie nacjonalistycznym, odwołującym się jeszcze do Nicolae Ceaușescu czy Iona Antonescu
- komentuje Jakub Pieńkowski z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. 

Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakaz aresztowania Benjamina Netanjahu, premiera Izraela oraz Joawa Galanta, byłego ministra obrony. Decyzja ma związek z oskarżeniami o zbrodnie wojenne oraz zbrodnie przeciwko ludzkości, do których miało dojść w Strefie Gazy.
Sędziowie trybunału stwierdzili, że istnieją uzasadnione przesłanki mówiące o tym, że izraelscy przywódcy odpowiadają za morderstwa, prześladowania oraz blokowanie Strefy Gazy, co doprowadziło do głodu i śmierci wielu jej mieszkańców, w tym dzieci. 
Ściślej mówiąc, zarzuca im się tzw. sprawstwo kierownicze na podstawie zapisów Konwencji Genewskiej z 1949 roku. Nakaz aresztowania raczej nie zmieni postępowania Izraela w Strefie Gazy. Utrudni natomiast relacje dyplomatyczne Tel Awiwu z państwami, które deklarują, że będą respektować postanowienie 
- tłumaczy Marcin Krzyżanowski.

Rosja wystrzeliła międzykontynentalny pocisk balistyczny w kierunku Ukrainy – przekazał prezydent Wołodymyr Zełeński. Zdaniem ukraińskich sił powietrznych miejscem wystrzału był Astrachań, znajdujący się 700 km od celu, czyli miasta Dniepr. Ukraińska Prawda, powołując się na anonimowe źródła, twierdzi, że był to pocisk RS-26 Rubież, zdolny do przenoszenia ładunków nuklearnych. Miał trafić w zakłady zbrojeniowe w Dnieprze. 
Nie jest do końca jasne, czy był to pocisk RS-26 Rubież. Strona ukraińska potwierdza jednak atak. Amerykańskie media na początku zasiały wątpliwość, czy do niego doszło, powołując się na anonimowe źródła w administracji. Pocisk trafił w zakłady zbrojeniowe Piwdenmasz w Dnieprze, często atakowane przez Rosjan. Mieszkańcy miasta zaobserwowali inny niż dotychczas wybuch. 
- tłumaczy Jakub Ber, ekspert ds. wschodnich.

Europejski Bank Centralny ostrzega, że strefa euro może znaleźć się w kryzysie zadłużenia, jeżeli nie znajdzie sposobu na pobudzenie wzrostu gospodarczego, obniżenie długu publicznego oraz wyjście z politycznej niestabilności. 
Państwa strefy euro objęte przez Komisję Europejską procedurą nadmiernego deficytu to Włochy, Francja, Malta, Słowacja i Belgia. Zwiększa się rozdźwięk pomiędzy rentownością 10-letnich obligacji francuskich a niemieckich. Obecnie Francja pożycza o 0,78 proc. drożej niż Niemcy, a w czasie niedawnych wyborów parlamentarnych wskaźnik ten był najwyższy od 12 lat. 
W czasie pandemii koronawirusa państwa Unii Europejskiej prowadziły ekspansywną politykę fiskalną i działania osłonowe, by zapobiec kryzysowi. Komisja Europejska złagodziła obostrzenia dotyczące zadłużania się. 
Ekspansywna polityka fiskalna przyczyniła się do wzrostu rentowności obligacji skarbowych. Oznacza to, że kraje muszą płacić wyższe odsetki od nowo emitowanego długu. EBC ostrzega, że jeżeli ta sytuacja w połączeniu z powolnym wzrostem gospodarczym będzie się utrzymywać, pojawią się wątpliwości dotyczące wypłacalności poszczególnych państw. 
Dotyczy to zwłaszcza Hiszpanii i Włoch, gdzie stosunek długu do PKB jest wysoki. Pojawiają się obawy o powtórkę z kryzysu sprzed ponad 15 lat, kiedy Grecja znalazła się na skraju bankructwa, zagrażając całej strefie euro
- tłumaczy Sebastian Sajnóg z Polskiego Instytutu Ekonomicznego.