Układ Sił

Mija tysiąc dni wojny na Ukrainie. Przez ten czas populacja kraju zmalała o jedną czwartą – tysiące ludzi zginęły, a około 6 mln uciekło. Ukraińska gospodarka skurczyła się o 22 proc. W niedzielę Rosja przeprowadziła kolejny zmasowany atak na ukraińską infrastrukturę energetyczną. 
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełeński powiedział, że wojna musi się zakończyć w przyszłym roku. Żadna ze stron nie sygnalizuje jednak chęci złagodzenia żądań. Ukraina chce odzyskać zajęte terytoria, Rosja natomiast dąży do ich utrzymania, oczekując jednocześnie deklaracji, że Ukraina nie zostanie przyjęta do NATO. 

Donald Trump planuje powołać Marca Rubio na stanowisko sekretarza stanu, czyli szefa amerykańskiej dyplomacji. Informację podała Agencja Reutera, powołując się na anonimowe źródła. Rubio jest pochodzenia latynoskiego i jego wybór może być podyktowany chęcią skonsolidowania poparcia wśród tej grupy amerykańskich obywateli, którzy chętniej niż dotychczas głosowali na Republikanów i Donalda Trumpa. 
Rubio pochodzi z Florydy i od 2011 roku zasiada w senacie z ramienia Partii Republikańskiej. Jest uznawany za polityka o jastrzębich poglądach, w szczególności wobec Chin, Iranu oraz Kuby. W 2019 roku Rubio wezwał Departament Skarbu do zbadania przejęcia przez TikToka platformy Musical.ly. Domagał się także całkowitego zakazu współpracy amerykańskich firm z chińskim Huwawei.  
Marco Rubio jest uważany za polityka, który jest zwolennikiem silnej konfrontacji z Chinami i oddzielenia technologicznego od tego państwa. Wskazuje na konieczność współpracy z sojusznikami i powstrzymywania wojskowego. Podobnie zresztą jak Mike Walz, typowany z kolei na doradcę ds. bezpieczeństwa narodowego, były żołnierz Zielonych Beretów
- tłumaczy Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił.

Władimir Putin pogratulował Donaldowi Trumpowi zwycięstwa w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych. Chwalił też jego postawę podczas zamachu, do którego doszło w lipcu na wiecu w Pensylwanii. Przede wszystkim jednak powiedział, że na uwagę zasługują słowa Trumpa o przywróceniu relacji z Rosją oraz zakończeniu wojny na Ukrainie. 
Jednocześnie rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow powiedział, że Rosja nie zamierza wycofywać się z warunków, które stawia Ukrainie i Zachodowi.
Do objęcia rządów przez Trumpa pozostały jeszcze prawie trzy miesiące. Przez ten czas Rosja, mam wrażenie, nasili presję wojskową. Będzie się starała uzyskać jak najwięcej, by zacząć negocjacje z pozycji siły. Wojna będzie bardzo intensywna. 
The Wall Street Journal, powołując się na otoczenie Trumpa, pisze o planie pokojowym przyszłego prezydenta. Po pierwsze chodzi o uznanie terytorialnego status quo, co jest spełnieniem warunków rosyjskich. Rosjanie od początku mówili, że nie zgadzają się na oddanie zajętych ziem.
Po drugie, w planie jest utworzenie specjalnej strefy buforowej, rozgraniczającej Ukrainę od Rosji, na wzór rozwiązania koreańskiego. Nie ma mowy o traktacie pokojowym, chodzi raczej o prowizoryczne rozwiązanie, ale jak pokazuje historia Półwyspu Koreańskiego, ta prowizoryczność może trwać kilkadziesiąt lat
- komentuje Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

Koniec niemieckiej koalicjRozpada się niemiecka koalicja rządząca. Kanclerz Olaf Scholz z SPD zdymisjonował ministra finansów Christiana Lindnera z liberalnej Wolnej Partii Demokratycznej. Oprócz tych dwóch ugrupowań w skład koalicji wchodzili jeszcze Zieloni. 
Koalicjanci od miesięcy byli w sporze w sprawie przyszłorocznego budżetu i polityki gospodarczej. Lindner i jego partia domagali się obniżenia podatków, ale i wydatków publicznych. Pozostałe ugrupowania skłaniały się ku większej interwencji finansowej państwa w obliczu problemów gospodarczych.
Niemiecka gospodarka drugi rok z rzędu znajduje się w recesji. Różne pomysły na uzdrowienie gospodarki nie byłyby niczym dziwnym. Problem w tym, że zaistniał zasadniczy spór pomiędzy Robertem Habeckiem, szefem Zielonych oraz Christianem Lindnerem. 
Habeck chciał pobudzać wzrost zadłużeniem, chciał wpompować pieniądze w zbudowanie np. infrastruktury cyfrowej, której w Niemczech brakuje, czy w zieloną gospodarkę. 
Lindner uważał, że dalsze zadłużanie się, po pakietach pomocowych w obliczu pandemii i wzrostu cen energii to już za dużo i należy szukać oszczędności.  
- tłumaczy dr Piotr Andrzejewski z Instytutu Zachodniego. 
i rządowej

Donald Trump wygrywa wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych. O godzinie 5:45 czasu wschodniego, po zwycięstwie w stanie Wisconsin miał 279 głosów elektorskich i przewagę 5 mln głosów obywateli kraju nad kontrkandydatką z Partii Demokratycznej Kamalą Harris. 
Według sondażu Agencji Reutera, najważniejszymi kwestiami dla wyborców były inflacja i stan gospodarki. Większość z nich uważa, że z tym problemem lepiej upora się Trump. Prezydent elekt zapowiedział obniżenie podatków. 
Widzimy, że po prawie czterech latach rządów Bidena i Harris przekonanie Amerykanów co do stanu ich portfeli jest złe. Według sondażu dla CNN, a więc stacji, której nie można uważać za sprzyjającą Trumpowi, 67 proc. Amerykanów źle ocenia stan gospodarki. Inflacja, trudności ze znalezieniem pracy, to znacząco wpłynęło na wybór. To pokazuje, że wielkie programy rozwojowe, zapowiadane przez Joe Bidena, nie przekonały obywateli
- tłumaczy Kacper Kita, redaktor portalu Nowy Ład.

Amerykanie wybierają prezydenta. Według najnowszego sondażu wykonanego przez Ipsos dla Agencji Reutera 44 proc. ankietowanych chce głosować na Kamalę Harris, a 43 proc. na Donalda Trumpa. 
W większości stanów, jak wynika z sondaży, wybory są przesądzone. Oznacza to, że walka o to, kto zostanie prezydentem, rozstrzygnie się w tak zwanych swing states. W tym roku jest ich siedem. To Arizona, Georgia, Newada, Karolina Północna, Michigan, Wisconsin oraz Pensylwania, mająca najwięcej, czyli 19 głosów elektorskich. 
Pamiętajmy o jednym – stany pewne są nimi, dopóki przestają nimi być. Kalifornia kiedyś była republikańska, zmieniło się to dopiero w latach 60 i 70. Hillary Clinton popełniła błąd, ponieważ nie prowadziła kampanii w stanach, które uznała za demokratyczne i Donald Trump część z nich odbił
- tłumaczy prof. Michał Urbańczyk z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Rosja wyśle na orbitę dwa irańskie satelity – poinformował ambasador Iranu w Moskwie Kazem Jalali. To Kowsar, duży satelita służący do obrazowania oraz Hodhod, mały satelita komunikacyjny. Oba mają być wytworem irańskiego sektora prywatnego. Obiekty zostaną wystrzelone 5 listopada, czyli w dzień wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych. 
Jest to jasny sygnał, że sojusz rosyjsko-irański jest wymierzony w Stany Zjednoczone i Zachód
- komentuje Grzegorz Kuczyński, dziennikarz specjalizujący się w zagadnieniach związanych z Rosją. 

Cła nałożone przez Komisję Europejską na wytwarzane w Chinach samochody elektryczne weszły w życie na stałe. W zależności od producenta, dodatkowe opłaty wynoszą od 7,8 proc. do 35,3 proc. Nadal obowiązywać będzie też dotychczasowa stawka w wysokości 10 proc. 
Wprowadzenie ceł jest kolejnym przejawem pogarszających się relacji Unii Europejskiej z Chinami. Mają one wymiar geoekonomiczny, unia próbuje zachować swoją konkurencyjność lub ją przywrócić w tych branżach, w których jest to jeszcze możliwe. W dziedzinie nowych i zielonych technologii doświadcza silnej konkurencji ze strony Chin. 
Unia Europejska próbuje w ten sposób także przymusić chińskie podmioty do lokowania zakładów na terenie UE, wchodzenia w kooperację na zasadzie joint venture oraz otwierania centrów badawczo-rozwojowych. Problem w tym, że Chiny to wiedzą i rząd w Pekinie zakomunikował chińskim firmom, że o ile zgadza się na lokowanie prostych zakładów w Europie, sprzeciwia się przenoszeniu tam wspomnianych centrów
- tłumaczy Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Najnowsze prognozy demograficzne Organizacji Narodów Zjednoczonych dla całego świata mogą być zbyt optymistyczne – twierdzi Financial Times. Według ONZ, szczyt globalnej populacji, wynoszący 10,3 mld ludzi, zostanie osiągnięty w 2084 roku. Organizacja w swoim prognozach myliła się jednak wcześniej co do spadku tempa urodzeń. 
Na przykład w 2023 roku w Korei Południowej liczba urodzeń miała wynieść 350 tys., tymczasem urodziło się jedynie 230 tys. dzieci. Estymacje nie potwierdziły się także w przypadku wielu krajów Ameryki Południowej, zarówno bardziej rozwiniętych, takich jak Chile oraz uboższych, takich jak Gwatemala. 
Nie można wskazać jednoznacznych powodów, dla których liczba urodzeń w tych krajach jest mniejsza od oczekiwanej. Być może osób w wieku w wieku odpowiednim do posiadania dzieci są mniej liczne niż ich poprzednicy ze względu na mniejszą liczbę urodzeń w poprzednich pokoleniach. 
Możliwe także, że w grę wchodzi mniejsze niż wcześniej znaczenie rodziny. Warto też zauważyć, że rozwój medycyny jest związany z tzw. przejściem demograficznym – nie ma potrzeby zastępowania dużej umieralności dużą dzietnością
- tłumaczy dr Krzysztof Szwarc, demograf z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. 

Według oficjalnych danych, partia Gruzińskie Marzenie wygrała wybory parlamentarne w Gruzji z wynikiem 54 proc. głosów. Ugrupowanie rządzi państwem od 2012 roku i przez swoich przeciwników jest uznawane za prorosyjskie.
Głównym argumentem na rzecz prorosyjskości Gruzińskiego Marzenia są działania podjęte w ciągu ostatnich ponad dwóch lat. To wstrzemięźliwe odniesienie się do rosyjskiej agresji na Ukrainę, nieprzyłączenie się do większości zachodnich sankcji, antyukraińska i antyzachodnia narracja, brak reform koniecznych do przystąpienia do Unii Europejskiej, jak i wprowadzanie ustaw takich jak ustawa o tzw. agentach zagranicznych czy o zakazie tzw. propagandy homoseksualnej. Są to, zdaniem opozycji, ustawy skopiowane z Federacji Rosyjskiej
- tłumaczy Wojciech Wojtasiewicz z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.