Układ Sił

Amerykańska Izba Reprezentantów odrzuciła propozycję ustawy o wydatkach federalnych. Jeśli nie przyjmie jej w piątek, rząd Stanów Zjednoczonych nie będzie miał pieniędzy na funkcjonowanie. Część jego pracowników, w tym personel wojskowy, pozostanie bez wypłat. Speaker izby Mike Johnson powiedział, że wkrótce zaproponowane zostanie nowe rozwiązanie.
Jeśli kongres nie przyjmie ostatecznie prowizorium, będzie się to wiązało z poważnymi konsekwencjami, czyli z tzw. shutdownem. Dojdzie do zawieszenia wielu usług federalnych, zwolnienia pracowników lub wysłania ich na przymusowy urlop. Zawieszone lub opóźnione będą wypłaty. Poszkodowani będą odbiorcy usług federalnych, parki narodowe, osoby otrzymujące pomoc żywnościową itp. oraz firmy, które mają kontrakty rządowe
- tłumaczy prof. Michał Urbańczyk z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Władimir Putin powiedział, że jest gotów negocjować w sprawie zakończenia wojny na Ukrainie bez warunków wstępnych. Jest też skłonny pójść na kompromis. Dotyczy to zarówno prezydenta-elekta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, jak i władz Ukrainy. W tym drugim przypadku Kreml uznaje za nie jedynie ukraiński parlament. Negocjacje z prezydentem Wołodymyrem Zełeńskim mogłyby się odbyć tylko po przeprowadzeniu wyborów, które zostały odłożone ze względu na wojnę. 
Putin powiedział jednak także, że punktem wyjścia do rozmów z Ukrainą powinny być ustalenia z wczesnych tygodni wojny, przyjęte wstępnie w Stambule, następnie jednak odrzucone m.in. po wyjściu na jaw zbrodni, których Rosjanie dopuścili się w Buczy. Tzw. komunikat stambulski zakładał, że Ukraina będzie państwem neutralnym, nie wstąpi do NATO i odrzuci wszelkie inne propozycje sojuszy. 
Gwarantem jej bezpieczeństwa mieli być stali członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz Kanada, Niemcy, Izrael, Włochy, Polska i Turcja. W razie ataku, państwa te byłyby zobowiązane do konkretnych działań, takich jak dostarczenie broni, ustanowienie strefy zakazu lotów oraz bezpośrednia interwencja. Ukraina, mimo neutralnego statusu mogłaby ubiegać się o członkostwo w Unii Europejskiej. 
Słowa Putina padły w dniu, w którym w Brukseli doszło do spotkania Zełenskiego i sekretarza generalnego NATO Marka Rutte oraz innych europejskich przywódców. Według nieoficjalnych informacji, byli to kanclerz Niemiec, premier Włoch, prezydent Polski, ministrowie spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii i Francji, przewodnicząca Komisji Europejskiej oraz szef Rady Europejskiej. 
Rozmowy dotyczyły wsparcia Kijowa w krótkim okresie, w postaci m.in. systemów obrony powietrznej oraz długoterminowych gwarancji bezpieczeństwa, w tym propozycji wysłania wojsk zachodnich na Ukrainę. 

W NATO i Unii Europejskiej trwa debata nad zwiększeniem wydatków na obronność. Sekretarz generalny sojuszu, podobnie jak prezydent-elekt Stanów Zjednoczonych chcą, aby państwa, które podpisały Pakt Północnoatlantycki zobowiązały się wydawać 3 proc. PKB na ten cel. Na razie jednak nie wszystkim udało się osiągnąć dotychczasowy pułap 2 proc. 
Zmieniające się środowisko bezpieczeństwa wpływa na wolę polityczną, by zwiększyć wydatki. Pozostaje pytanie o tempo tej zmiany. W 2024 roku 23 z 32 państw osiągnęły wymagany poziom 2 proc. Włochom i Hiszpanii się to nie udało. Kanada planuje to zrobić dopiero w 2032 roku, być może jednak zmieni się to po nadchodzących wyborach. 
 W trakcie szczytu NATO w Hadze, który odbędzie się w czerwcu, prawdopodobnie dojdzie do jakichś ustaleń, ale nie oczekiwałbym, że będzie to 3 proc. Należy się spodziewać, że będzie to raczej 2,5 proc. PKB jako cel przejściowy
- tłumaczy Piotr Szymański z Ośrodka Studiów Wschodnich. 

W zamachu w Moskwie zginął gen. Igor Kiriłłow, dowódca Wojsk Obrony Radiologicznej, Chemicznej i Biologicznej Federacji Rosyjskiej. Poniósł śmierć w wyniku eksplozji ładunku wybuchowego umieszczonego w skuterze. 
Kiriłłow był objęty sankcjami przez Wielką Brytanię pod zarzutem odpowiedzialności za użycie broni chemicznej na Ukrainie. Także Stany Zjednoczone oskarżają Rosję o używanie chloropikryny. Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej, której Rosja jest członkiem, zakazuje stosowania tego środka bojowego. 
On odpowiadał za dostarczanie na front m.in. ciężkich miotaczy ognia, straszliwej broni, skutecznej przy niszczeniu budynków. Dostarczał także broń chemiczną. Rosjanie używają jej w celu zmuszenia Ukraińców do opuszczenia dobrze ufortyfikowanych pozycji, ponieważ nie da się wytrzymać w okopie, gdy wpadnie do niego taki granat, nawet, jeżeli żołnierz jest wyposażony w dobrą maskę gazową
- tłumaczy Jakub Ber, ekspert ds. wschodnich.

Olaf Scholz nie otrzymał wotum zaufania od Budnestagu. Oznacza to, że będzie musiał ustąpić ze stanowiska kanclerza Niemiec. Teraz prezydent Frank Walter Steimeier zdecyduje, czy rozwiązać parlament i rozpisać nowe wybory. Jeżeli tak się stanie, muszą być one przeprowadzone w ciągu 60 dni od decyzji. 
Scholz zawnioskował o wotum zaufania po tym, jak rozpadła się rządowa koalicja, w skład której poza jego partią, SPD, wchodzili też Zieloni i liberalna Wolna Partia Demokratyczna, FPD. Przyczyną rozpadu były trudności z przyjęciem budżetu i ostateczna dymisja Christiana Lindnera, ministra finansów z FPD. Scholz powiedział, że chciałby, aby odbyły się przedwczesne wybory. 
Według sondaży, największym poparciem w Niemczech cieszy się aktualnie centroprawica – CDU/CSU. Chce na nią głosować 32 proc. wyborców. 19 proc. popiera skrajnie prawicową AfD, a 17 proc. SPD. FDP ma poparcie na poziomie 5 proc., balansuje więc na granicy progu wyborczego. 7 proc. poparcia ma skrajnie lewicowy Sojusz Sary Wagenknecht.
Po wyborach najbardziej prawdopodobne są dwa scenariusze. Pierwszy to tzw. wielka koalicja CDS/CSU-SPD, popierana przez wielu Niemców. Partiom blisko jest do siebie, jeżeli chodzi o politykę migracyjną czy klimatyczną. 
Drugi to koalicja CDU/CSU-Zieloni, jednak ich poparcie jest aktualnie na poziomie 12 proc. i może być to za mało, by rządzić. Z drugiej strony partie te bardziej się ze sobą zgadzają w kwestii wspierania Ukrainy
- tłumaczy Patrycja Tepper z Instytutu Zachodniego.

Globalny popyt na skomplikowane produkty inwestycyjne jest największy od 2007 roku. To, jak pisze Financial Times, instrumenty finansowe łączące na przykład dochody z firm sprzedających skrzydełka z kurczaka, oferujących usługi w chmurze, serwisów muzycznych i spółek paliwowych. 
W tym roku wartość transakcji związanych z takimi produktami wyniosła 380 mld dolarów. To wzrost o jedną piątą w stosunku do poprzedniego roku oraz o miliard w stosunku do roku 2021, kiedy odnotowano najwyższy poziom od czasu kryzysu lat 2008-2009. 
Część analityków twierdzi jednak, że rynek takich produktów jest na razie zbyt mały, by zagrozić całemu systemowi w razie upadku. W 2007 roku liczba takich transakcji była dwukrotnie większa.
Mamy hossę na rynku amerykańskim, a w trakcie hossy ludzie tracą rozum. Wydaje im się, że na wszystkim można zarobić. To samo obserwowaliśmy przed kryzysem w 2008 roku. W dodatku zapowiadane są cięcia stóp procentowych, przez co obligacje skarbowe będą jeszcze mniej rentowne, każdy więc rozgląda się za czymś ciekawszym. 
Nie sądzę jednak, by tym razem doszło do kryzysu, ponieważ regulatorzy amerykańscy nauczyli się, że muszą lepiej nadzorować rynek. Pojawianie się tego typu produktów jest typowe dla szczytu hossy, być może więc czeka nas jakieś spowolnienie
- tłumaczy Filip Lamański, redaktor naczelny Obserwatora Gospodarczego. 

Joe Biden ułaskawia swojego syna Huntera a tymczasem wrze w Syrii, Gruzji, Korei Płd., a nawet na Bałtyku. Sytuacja na świecie się zagęszcza, bo - zgodnie z przewidywaniami - wielu aktorów próbuje wykorzystać okres "bezkrólewia" w USA i wywalczyć sobie jak najlepszą pozycję przed wejściem Trumpa do Białego Domu.

Stany Zjednoczone przeprowadziły na wyspie Guam test pocisku SM-3 przeznaczonego do przechwytywania rakiet balistycznych krótkiego i średniego zasięgu. Pociski te są przeznaczone do wystrzeliwania z okrętów wojennych. Tym razem jednak start odbywał się z lądu, a za wykrycie nadlatującej rakiety odpowiadał nowy typ radaru. Test zakończył się on sukcesem – pocisk zestrzelił cel. 
Stany Zjednoczone chcą rozmieścić systemy obrony powietrznej w 16 lokalizacjach na wyspie. Planują przeznaczyć na ten cel 10 mld dolarów w ciągu 10 lat. Guam to terytorium zależne od Waszyngtonu. Znajdują się na nim bazy amerykańskich sił powietrznych i morskich. Wyspa ma kluczowe znaczenie dla powstrzymywania Chin na Pacyfiku. 
Jest kluczowa z punktu widzenia projekcji siły. Znajdują się tam bombowce strategiczne, zdolne do przenoszenia bomb jądrowych, jak również nuklearne okręty podwodne. Jest to miejsce koncentracji sił, gromadzenia zapasów oraz pewnego rodzaju odskocznia dla sił amerykańskich, które chciałyby operować w Cieśninie Tajwańskiej lub wokół Japonii w przypadku konfliktu z Chinami
- tłumaczy Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił.

Rebelianci w Syrii przejęli rządy i trwa proces tworzenia się nowych struktur władzy. Reżim Baszszara al-Asada został pokonany przez islamistyczną organizację Hajat Tahrir al-Szam oraz zależną od Turcji Syryjską Armię Narodową. HTS miał związki z Al-Kaidą i jest uznawany za grupę terrorystyczną. W ostatnich latach starał się jednak złagodzić swój wizerunek. 
Lider HTS Mohammed al-Jolani twierdzi, że przeszedł przemianę i jego poglądy się zmieniły. Zapewnia, że nowy rząd będzie inkluzywny i będzie respektował prawa wszystkich grup społecznych i religijnych. Nawet jeśli mówi prawdę, to nie wiadomo, czy jego podwładni to zaakceptują. Im niżej w hierarchii, tym mamy do czynienia z większym radykalizmem. Może się tak zdarzyć, że organizacja się rozsypie 
- tłumaczy Marcin Krzyżanowski, ekspert ds. Bliskiego Wschodu z Uniwersytetu Jagiellońskiego. 

Francuski rząd premiera Michela Barniera został odwołany przez Zgromadzenie Narodowe. Zdecydowały o tym lewica oraz Zjednoczenie Narodowe Marine Le Pen. Siły te nie zgadzały się na projekt budżetu. Barnier zaproponował w nim podwyżki podatków i obniżenie świadczeń socjalnych, co pozwoliłoby zaoszczędzić 60 mld euro. 
Francja jest objęta przez Komisję Europejską procedurą nadmiernego deficytu. Deficyt budżetowy ma przekroczyć w tym roku 6 proc. Dług publiczny stanowi ponad 110 proc. PKB. 
Barnier został nominowany na premiera przez prezydenta Emmanuela Macrona na początku września. Stało się to po przyspieszonych wyborach, które także zarządził prezydent. Część polityków uważa, że Macron odpowiada za kryzys polityczny i to on powinien podać się do dymisji. 
Według badania na zlecenie telewizji RTL, 64 proc. Francuzów także jest tego zdania. Prezydent zadeklarował jednak jasno, że nie zrezygnuje. 
Najbardziej prawdopodobny, choć nie pewny, jest scenariusz podjęcia przez Macrona ponownej próby sformułowania podobnego rządu. Na jego czele mógłby stanąć Sébastien Lecornu, polityk powszechnie szanowany i domagający się zwiększenia wydatków na armię, czego chciała też Le Pen. Lecornu krytykował wręcz decyzję Le Pen podkreślając, że jeżeli budżet nie zostanie przyjęty, zaplanowane zwiększone wydatki na obronność nie wejdą w życie.
Drugim wyborem może być Bruno Retailleau, dotychczasowy minister spraw wewnętrznych, który jak na standardy francuskie jest bardzo konserwatywny. Deklarował chęć ograniczenia migracji, jest katolikiem, przeciwnikiem aborcji czy legalizacji małżeństw homoseksualnych. Le Pen trudno byłoby kogoś takiego odwołać
- tłumaczy Kacper Kita, redaktor portalu Nowy Ład.