Układ Sił

Espresso US - Chińskie wojsko 200 km od Warszawy - Eugeniusz Romer, Aleksander Kazak

Białoruś i Chiny rozpoczęły wspólne ćwiczenia wojskowe przy granicy z Polską. Zgodnie z komunikatem białoruskiego ministerstwa obrony, są to ćwiczenia antyterrorystyczne, obejmujące nocne lądowania, przeprawy wojsk przez przeszkody wodne i działania w miastach. 
Warto zwrócić uwagę na to określenie, że są to manewry antyterrorystyczne. To zabieg, mający na celu pozytywne ich przedstawienie wobec społeczności międzynarodowej. Mało kto zauważa jednak, że w takich krajach jak Białoruś czy Rosja terrorystami nazywani są opozycjoniści. Doświadczenia z tych ćwiczeń mogą być więc wykorzystywane do tłumienia protestów
- tłumaczy Aleksander Kazak, białoruski politolog z Uniwersytetu Gdańskiego.

Espresso US - Setki tysięcy nowych żołnierzy NATO? - Eugeniusz Romer

NATO potrzebuje od 35 do 50 dodatkowych brygad, by zrealizować plany obronne przyjęte na szczycie w Wilnie, a mające być zaktualizowane niebawem w Waszyngtonie – twierdzi anonimowe źródło Agencji Reutera. Jedna brygada liczy od trzech do siedmiu tysięcy żołnierzy. 
Wydaje się to niemożliwe w najbliższych latach. Wszystkie państwa sojuszu, w tym Stany Zjednoczone zmagają się z kryzysem rekrutacyjnym w wojsku. Ponadto społeczeństwa nie chcą ponosić kosztów wydatków obronnych. NATO odrobiło zadanie domowe w zakresie planowania, ale z realizacją jest gorzej
- komentuje dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Espresso US - Partia Pracy miażdży Torysów - Eugeniusz Romer

Partia Pracy odnosi spektakularne zwycięstwo w wyborach do brytyjskiej Izby Gmin. Według sondaży zdobyła co najmniej 400 mandatów na 650. To o ponad 200 więcej niż w poprzednich wyborach. Tymczasem rządząca do tej pory Partia Konserwatywna zdobyła około 120 mandatów, tracąc ich prawie 250.
Na zmęczenie rządami konserwatystów wpłynęły wzrost kosztów życia w pandemii, skandale związane z omijaniem zasad epidemicznych przez przedstawicieli władzy, migracja, z którą nie potrafili sobie poradzić, kryzys mieszkaniowy i konflikty w samej partii, która po odejściu z fotela premiera Borisa Johnsona nie potrafiła znaleźć charyzmatycznego lidera. Wielu jej wyborców zostało w domach lub głosowało na partię Nigela Faraga Reform UK oraz liberalnych demokratów
- komentuje dr Marcin Łukaszewski z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Układ sił na świecie - Czy żyjemy w rosyjskim matrixie? - dr Witold Sokała

Jak i po co Rosja próbuje wpływać na zachodnie społeczeństwa? Czy możemy się bronić przed dezinformacją? Czy damy radę odróżnić uzasadnione obawy społeczne od zmanipulowanego przekazu z Moskwy? Na czym polega asymetria Zachodu wobec reżimów autorytarnych w obszarze informacyjnym? Pierwsza część rozmowy o rosyjskich działaniach hybrydowych z publicystą „Dziennika Gazeta Prawna” dr Witoldem Sokałą z Instytutu Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach.

Espresso US - Elektrownia jądrowa przy froncie - Eugeniusz Romer, Marek Budzisz, Łukasz Lewkowicz

Rosja próbuje uruchomić przynajmniej jeden z sześciu reaktorów atomowych elektrowni w Zaporożu – to rezultat śledztwa przeprowadzonego przez The Moscow Times. Ze zdjęć satelitarnych wynika, że próbuje podłączyć ją do sieci energetycznej i doprowadzić wodę niezbędną do chłodzenia obiektu. 
Elektrownia została wygaszona po przejęciu jej przez Rosjan w wyniku działań wojennych. Moskwa i Kijów zgodziły się na to pod naciskiem Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej. Powodem była bliskość frontu – przypadkowy atak mógłby doprowadzić do skażenia środowiska. Zagrożenia te nie zniknęły. Wśród problemów jest także kwestia dostarczania paliwa nuklearnego w warunkach wojennych. 
Paradoksalnie te działania wpisują się w pewną logikę przygotowań do zakończenia wojny. Są one oczywiście bardzo ryzykowne, co wynika nie tylko z bliskości linii frontu, ale i z faktu, że Rosjanie zniszczyli tamę w Nowej Kachowce, pozbawiając elektrownię wody. Świadczą one jednak o tym, że Rosjanie są przekonani, że utrzymają kontrolę nad tym terenem
- tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu. 

Espresso US - Gambit Orbána w Kijowie - Eugeniusz Romer

Viktor Orban zachęca Wołodymyra Zełeńskiego, by ten zgodził się na zawieszenie broni z Rosją. Premier Węgier udał się z niespodziewaną, pierwszą od ponad dekady wizytą do Kijowa. Prezydent Ukrainy nie odpowiedział na tę propozycję, choć Kijów wielokrotnie sygnalizował, że jego zdaniem zawieszenie broni pozwoli Rosji na przegrupowanie i zwiększy jej zdolność do walki. 
Postulat rozważenia zawieszenia broni w pewnym sensie jest powtórzeniem retoryki rosyjskiej. Rosja też mówi, że w każdej chwili jest gotowa na rozpoczęcie negocjacji, ale trzeba wziąć pod uwagę sytuację na froncie, czyli zdobycze terytorialne i spełnić szereg innych warunków. W czasie, kiedy Orban był w Kijowie, minister spraw zagranicznych Węgier Péter Szijjártó rozmawiał telefonicznie z Sergiejem Ławrowem, szefem rosyjskiego MSZ
- tłumaczy Tadeusz Iwański z Ośrodka Studiów Wschodnich.

Espresso US - Bundeswehra szykuje się do wojny - Eugeniusz Romer

Bundeswehra musi być gotowa na odparcie rosyjskiego ataku do 2029 roku – powiedział jej generalny inspektor Carsten Breuer, przemawiając do oficerów szkolących się w Akademii Dowodzenia. Jego zdaniem Rosja w czasie od pięciu do ośmiu lat odbuduje swoje siły zbrojne do tego stopnia, że będzie w stanie zagrozić NATO. 
Generał Breuer nie po raz pierwszy mówił o zagrożeniu ze strony Rosji do 2029 roku. To paradoksalnie dobry znak, ponieważ Rosja jest traktowana już jako zagrożenie dla samych Niemiec, a nie tylko dla państw wschodniej flanki NATO
- komentuje Piotr Szymański z Ośrodka Studiów Wschodnich.

Power Talks - Kije, marchewki i harcownicy - Albert Świdziński, Marek Stefan

Marek Stefan i Albert Świdziński rozmawiają o perspektywach integracji Ukrainy z UE i NATO, pomysłach doradców Trumpa na zakończenie wojny na Ukrainie oraz ich wizjach amerykańskiej obecności w świecie; groźbie wojny Izraela z Hezbollahem, oraz trzech modelach relacji Chin z państwami Indo-Pacyfiku.

Espresso US - Zjednoczenie Narodowe zwycięża we Francji - Eugeniusz Romer, Marcin Giełzak

Prawicowe Zjednoczenie Narodowe Marine Le Pen wygrywa pierwszą turę wyborów we Francji. Według informacji francuskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych uzyskało 33,2 proc. głosów. Na drugim miejscu znalazł się lewicowy Narodowy Front Ludowy, który uzyskał 28 proc. głosów. 20 proc. wyborców głosowało na obóz obecnego prezydenta Emmanuela Macrona, a 6,6 proc. na Republikanów. 
Myślę, że całkiem realnym jest, że Zjednoczenie Narodowe uzyska większość relatywną. Ale od tego do premierostwa jest jednak długa droga. Tylko prezydent Francji może powołać premiera. Zdziwiłbym się, gdyby przy większości względnej nie spróbował wyłonić np. premiera technicznego w stylu włoskim, ewentualnie zaoferować rządzenie innej partii. Chyba, że już zdecydował się na kohabitację, by nią obóz Le Pen zamęczyć
- komentuje Marcin Giełzak, autor podcastu „Dwie lewe ręce”.

Espresso US - Reuters: Europie zabraknie krytycznych zasobów - Eugeniusz Romer

Unia Europejska nie wypełni zobowiązań wynikających z rozporządzenia o surowcach krytycznych – twierdzi Agencja Reutera. Według jego założeń do 2030 wspólnota powinna w wydobywać metale ziem rzadkich na poziomie 10 proc. własnego rocznego zapotrzebowania, 25 proc. pozyskiwać w drodze recyklingu, a 40 proc. przetwarzać we własnych zakładach. 
Agencja Reutera przeprowadziła własne obliczenia, na podstawie, jak twierdzi, rozmów z kilkunastoma ekspertami z branży. Wynika z nich, że Unia Europejska nie osiągnie tych celów do 2030 roku. 
Metale ziem rzadkich używane są w elektronice, silnikach samochodów elektrycznych oraz elektrowniach wiatrowych. 
Metale ziem rzadkich są ważne dla Europy, ponieważ mówimy o transformacji w kierunku energii odnawialnej, która ma zastępować surowce kopalne oraz elektromobilności. Najbardziej popularnym takim metalem jest lit, który jest wykorzystywany w produkcji ogniw elektrycznych, akumulatorów i baterii, zarówno do samochodów elektrycznych, jak i np. hulajnóg
- komentuje Mariusz Marszałkowski, redaktor naczelny portalu polon.pl