Układ Sił

Espresso US - Ropa na Morzu Śródziemnym? - Eugeniusz Romer, Jan Wójcik

Jemeńscy Huti twierdzą, że uszkodzili trzy statki w okolicach Morza Czerwonego. Mieli tego dokonać za pomocą rakiet balistycznych, dronów i łodzi-pułapek. Jak poinformowali, to odwet za izraelski nalot na miasto Chan Junus w Strefie Gazy. Miało w nim zginąć 90 osób. 
Działająca na terenie Jemenu szyicka organizacja Ruch Huti oficjalnie rozpoczęła działania w okolicach Morza Czerwonego w odwecie za atak Izraela na Strefę Gazy po 7 października zeszłego roku. Jednak uderzenia w statki komercyjne zdarzały się już wcześniej, amerykańscy eksperci ostrzegali przed wojną proxy z Iranem na morzu. Mają one też uderzyć w Arabię Saudyjską, która realizuje różne projekty inwestycyjne, mające wyprowadzić kraj z gospodarki opartej jedynie na ropie
- komentuje Jan Wójcik, redaktor Układu Sił. 

„Kopia” Trumpa - Eugeniusz Romer, Mateusz Piotrowski

Donald Trump wyznaczył wiceprezydenta. Jeżeli wygra wybory, stanowisko to obejmie senator z Ohio, James David Vance. 
Vance był niegdyś zaciekłym krytykiem Trumpa. Nazywał go publicznie „idiotą”, a w prywatnych wiadomościach nawet „amerykańskim Hitlerem”. Z czasem jednak stał się jego gorącym orędownikiem. Jak stwierdził, wcześniej brał pod uwagę jedynie stylistykę Trumpa, nie doceniając jego poglądów na politykę zagraniczną, handel czy imigrację. 
Obawy budzą poglądy Vance’a na Europę. Republikański senator dał się poznać jako zwolennik poszukiwania jedynie amerykańskiego interesu w duchu realizmu politycznego. 
Vance jest teraz jednym z najbardziej stanowczych głosów przeciwko wspieraniu Ukrainy. Twierdzi, że Europa powinna sama zadbać o swoje bezpieczeństwo, ponieważ Stany Zjednoczone muszą zająć się sytuacją na Indo-Pacyfiku. Jego poglądy nie są jedynie polityczną manifestacją, są oparte na relacjach z think tankami, takimi jak The Heritage Foudation czy America First Policy Institute
- tłumaczy Mateusz Piotrowski z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

Espresso US - Chińczycy budują bazę w Kambodży - Eugeniusz Romer, Mateusz Chatys

Dwa chińskie okręty wojenne dokowały w wojskowej bazie morskiej Ream w Kambodży niemal codziennie od grudnia – pisze The New York Times. Baza jest rozbudowywana przez Chińczyków, a zdjęcia satelitarne pokazują, że łudząco przypomina chiński obiekt wojskowy w afrykańskim Dżibuti. To rodzi podejrzenia, że będzie to kolejna baza marynarki wojennej Pekinu. 
Baza Ream nie jest miejscem, które może dać dużą przewagę strategiczną Chinom, ale może być zapleczem remontowym i logistycznym. Powstają tam suchy port i pochylnia dla jednostek o wiele większych niż te, którymi dysponuje Kambodża. Stąd podejrzenie, że ma to być obiekt dla Pekinu 
- tłumaczy dr Mateusz Chatys z Centrum Spraw Azjatyckich Uniwersytetu Łódzkiego.

Transatlantyk - Strzelając do Ameryki - Tomasz Grzywaczewski, Antoni Opaliński

Jakie bẹdą konsekwencje zamachu na Donalda Trumpa - zastanawiają siẹ Tomasz Grzywaczewski i Antoni Opaliński. Autorzy podcastu rozmawiają również o szczycie NATO, relacjach polsko-ukraińskich i wpływach rosyjskich w południowo-wschodniej Azji

Układ sił na świecie - Zamach na Trumpa. Czy polaryzacja zabije Amerykę? - Tomasz Grzywaczewski

Kandydat na prezydenta USA Donald Trump przeżył zamach. Rodzi się jednak pytanie o stan relacji społecznych i polaryzację w Ameryce. Jakie konsekwencje będzie mieć to wydarzenie – czy spowoduje złagodzenie napięć, czy ich nasilenie? Nad tym zastanawialiśmy się z Tomaszem Grzywaczewskim, dziennikarzem mieszkającym na co dzień w Stanach Zjednoczonych. W rozmowie także o szeroko krytykowanych działaniach Secret Service, odpowiedzialnej za ochronę Trumpa.

Bardziej inteligentny świat - Eugeniusz Romer, Natasza Chmielewska-Mazurek

Jak sprawić, by ludzie na całym świecie stali się bardziej inteligentni? Nad tym pytaniem pochylił się magazyn The Economist. Według przytaczanych przez niego danych, średni współczynnik inteligencji w badanych 72 krajach wzrósł o 2,2 punktu w latach 1948-2020. Zjawisko to nazywane jest „efektem Flynna” od nazwiska jego odkrywcy. Jak się okazało, na wzrost wpłynęły odpowiednie odżywianie i edukacja. 
Wpływ żywności na rozwój mózgu i inteligencji jest udowodniony naukowo i klinicznie. Ma szczególny wpływ do okresu dojrzewania. Istnieje kilka kluczowych składników odżywczych, takich jak kwasy omega 3, żelazo, jod, ilość spożywanego białka, antyoksydanty, witaminy z grupy B 
- tłumaczy psycholog Natasza Chmielewska-Mazurek. 

Układ sił na świecie - Czy prezydent-reformator zmieni Iran? - dr Jakub Gajda

Reformator Masoud Pezeshkian został wybrany na nowego prezydenta Iranu, pokonując swojego radykalnego kontrkandydata - konserwatystę Saeeda Dżaliliego. Co to oznacza dla kraju i regionu Bliskiego Wschodu?
O tym mówił dr Jakub Gajda z Fundacji Pułaskiego.

Espresso US - USA dozbroją Europę - Eugeniusz Romer, Marek Budzisz

Stany Zjednoczone w 2026 roku rozpoczną rozmieszczanie w Niemczech broni dalekiego zasięgu, takiej jak pociski SM-6, Tomahawk czy rakiety hipersoniczne – to ustalenia szczytu NATO w Waszyngtonie. To najpotężniejsza amerykańska broń, jaka ma pojawić się w Europie od czasów zimnej wojny. Członkowie NATO podkreślili we wspólnym komunikacje, że nie można wykluczać, że sojusz zostanie zaatakowany w najbliższych latach. 
Strategicznie wzmacnia to europejski system odstraszania. Rakiety Tomahawk czy tym bardziej broń hipersoniczna mają być odpowiedzią na prowokacyjne działania Rosji, choćby na rozmieszczanie taktycznej broni atomowej na Białorusi. Po drugie, mamy do czynienia z czytelną deklaracją rządu niemieckiego, wspieraną przez opozycję z CDU/CSU przyjęcia większej obecności wojsk amerykańskich, jak i kontynuowania wydatków na obronność
- komentuje Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

Espresso US - Rosja sięga po strategię z Syrii - Eugeniusz Romer, Michał Patryk Sadłowski

Rosja sięga po strategię z Syrii
Rakieta, która trafiła w szpital dziecięcy w Kijowie, była z dużym prawdopodobieństwem rosyjska – twierdzą eksperci ONZ, wysłani z misją zbadania sprawy. Zaprzecza to wersji Kremla, który twierdzi, że placówka została trafiona w wyniku działań ukraińskiej obrony powietrznej.  
Sytuacja jest o tyle zaskakująca, że trwają próby sondowania ws. negocjacji pokojowych. Być może jest to forma nacisku, by zmusić Ukrainę do ich przyspieszenia. Możliwe też, że ten atak to wyraz niezadowolenia jakiejś grupy rosyjskich siłowików z ich wyniku
- tłumaczy Michał Sadłowski, dyrektor Centrum Badań nad Państwowością Rosyjską. 

Układ sił na świecie - Francja niesterowalna. Co dalej z republiką? - Marcin Giełzak

Wynik wyborów we Francji nie dał nikomu zwycięstwa, a trzy największe bloki są tak podzielone, że koalicja wydaje się niemożliwa. Co to oznacza dla Francji i jej polityki zagranicznej – o tym mówi Marcin Giełzak, autor podcastu „Dwie lewe ręce”.