Układ Sił

Espresso US - Netanjahu ścigany - Eugeniusz Romer, Marcin Krzyżanowski

Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakaz aresztowania Benjamina Netanjahu, premiera Izraela oraz Joawa Galanta, byłego ministra obrony. Decyzja ma związek z oskarżeniami o zbrodnie wojenne oraz zbrodnie przeciwko ludzkości, do których miało dojść w Strefie Gazy.
Sędziowie trybunału stwierdzili, że istnieją uzasadnione przesłanki mówiące o tym, że izraelscy przywódcy odpowiadają za morderstwa, prześladowania oraz blokowanie Strefy Gazy, co doprowadziło do głodu i śmierci wielu jej mieszkańców, w tym dzieci. 
Ściślej mówiąc, zarzuca im się tzw. sprawstwo kierownicze na podstawie zapisów Konwencji Genewskiej z 1949 roku. Nakaz aresztowania raczej nie zmieni postępowania Izraela w Strefie Gazy. Utrudni natomiast relacje dyplomatyczne Tel Awiwu z państwami, które deklarują, że będą respektować postanowienie 
- tłumaczy Marcin Krzyżanowski.

Espresso US - Rosja użyła pocisku międzykontynentalnego - Eugeniusz Romer, Jakub Ber

Rosja wystrzeliła międzykontynentalny pocisk balistyczny w kierunku Ukrainy – przekazał prezydent Wołodymyr Zełeński. Zdaniem ukraińskich sił powietrznych miejscem wystrzału był Astrachań, znajdujący się 700 km od celu, czyli miasta Dniepr. Ukraińska Prawda, powołując się na anonimowe źródła, twierdzi, że był to pocisk RS-26 Rubież, zdolny do przenoszenia ładunków nuklearnych. Miał trafić w zakłady zbrojeniowe w Dnieprze. 
Nie jest do końca jasne, czy był to pocisk RS-26 Rubież. Strona ukraińska potwierdza jednak atak. Amerykańskie media na początku zasiały wątpliwość, czy do niego doszło, powołując się na anonimowe źródła w administracji. Pocisk trafił w zakłady zbrojeniowe Piwdenmasz w Dnieprze, często atakowane przez Rosjan. Mieszkańcy miasta zaobserwowali inny niż dotychczas wybuch. 
- tłumaczy Jakub Ber, ekspert ds. wschodnich.

Espresso US - ECB ostrzega przed kryzysem - Eugeniusz Romer, Sebastian Sajnóg

Europejski Bank Centralny ostrzega, że strefa euro może znaleźć się w kryzysie zadłużenia, jeżeli nie znajdzie sposobu na pobudzenie wzrostu gospodarczego, obniżenie długu publicznego oraz wyjście z politycznej niestabilności. 
Państwa strefy euro objęte przez Komisję Europejską procedurą nadmiernego deficytu to Włochy, Francja, Malta, Słowacja i Belgia. Zwiększa się rozdźwięk pomiędzy rentownością 10-letnich obligacji francuskich a niemieckich. Obecnie Francja pożycza o 0,78 proc. drożej niż Niemcy, a w czasie niedawnych wyborów parlamentarnych wskaźnik ten był najwyższy od 12 lat. 
W czasie pandemii koronawirusa państwa Unii Europejskiej prowadziły ekspansywną politykę fiskalną i działania osłonowe, by zapobiec kryzysowi. Komisja Europejska złagodziła obostrzenia dotyczące zadłużania się. 
Ekspansywna polityka fiskalna przyczyniła się do wzrostu rentowności obligacji skarbowych. Oznacza to, że kraje muszą płacić wyższe odsetki od nowo emitowanego długu. EBC ostrzega, że jeżeli ta sytuacja w połączeniu z powolnym wzrostem gospodarczym będzie się utrzymywać, pojawią się wątpliwości dotyczące wypłacalności poszczególnych państw. 
Dotyczy to zwłaszcza Hiszpanii i Włoch, gdzie stosunek długu do PKB jest wysoki. Pojawiają się obawy o powtórkę z kryzysu sprzed ponad 15 lat, kiedy Grecja znalazła się na skraju bankructwa, zagrażając całej strefie euro
- tłumaczy Sebastian Sajnóg z Polskiego Instytutu Ekonomicznego. 

Espresso US - 1000 dni wojny - Eugeniusz Romer, Leon Komornicki

Mija tysiąc dni wojny na Ukrainie. Przez ten czas populacja kraju zmalała o jedną czwartą – tysiące ludzi zginęły, a około 6 mln uciekło. Ukraińska gospodarka skurczyła się o 22 proc. W niedzielę Rosja przeprowadziła kolejny zmasowany atak na ukraińską infrastrukturę energetyczną. 
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełeński powiedział, że wojna musi się zakończyć w przyszłym roku. Żadna ze stron nie sygnalizuje jednak chęci złagodzenia żądań. Ukraina chce odzyskać zajęte terytoria, Rosja natomiast dąży do ich utrzymania, oczekując jednocześnie deklaracji, że Ukraina nie zostanie przyjęta do NATO. 

Espresso US - Rubio nowym sekretarzem stanu - Eugeniusz Romer, Marek Stefan

Donald Trump planuje powołać Marca Rubio na stanowisko sekretarza stanu, czyli szefa amerykańskiej dyplomacji. Informację podała Agencja Reutera, powołując się na anonimowe źródła. Rubio jest pochodzenia latynoskiego i jego wybór może być podyktowany chęcią skonsolidowania poparcia wśród tej grupy amerykańskich obywateli, którzy chętniej niż dotychczas głosowali na Republikanów i Donalda Trumpa. 
Rubio pochodzi z Florydy i od 2011 roku zasiada w senacie z ramienia Partii Republikańskiej. Jest uznawany za polityka o jastrzębich poglądach, w szczególności wobec Chin, Iranu oraz Kuby. W 2019 roku Rubio wezwał Departament Skarbu do zbadania przejęcia przez TikToka platformy Musical.ly. Domagał się także całkowitego zakazu współpracy amerykańskich firm z chińskim Huwawei.  
Marco Rubio jest uważany za polityka, który jest zwolennikiem silnej konfrontacji z Chinami i oddzielenia technologicznego od tego państwa. Wskazuje na konieczność współpracy z sojusznikami i powstrzymywania wojskowego. Podobnie zresztą jak Mike Walz, typowany z kolei na doradcę ds. bezpieczeństwa narodowego, były żołnierz Zielonych Beretów
- tłumaczy Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił.

Espresso US - Putin gratuluje Trumpowi - Eugeniusz Romer, Marek Budzisz

Władimir Putin pogratulował Donaldowi Trumpowi zwycięstwa w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych. Chwalił też jego postawę podczas zamachu, do którego doszło w lipcu na wiecu w Pensylwanii. Przede wszystkim jednak powiedział, że na uwagę zasługują słowa Trumpa o przywróceniu relacji z Rosją oraz zakończeniu wojny na Ukrainie. 
Jednocześnie rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow powiedział, że Rosja nie zamierza wycofywać się z warunków, które stawia Ukrainie i Zachodowi.
Do objęcia rządów przez Trumpa pozostały jeszcze prawie trzy miesiące. Przez ten czas Rosja, mam wrażenie, nasili presję wojskową. Będzie się starała uzyskać jak najwięcej, by zacząć negocjacje z pozycji siły. Wojna będzie bardzo intensywna. 
The Wall Street Journal, powołując się na otoczenie Trumpa, pisze o planie pokojowym przyszłego prezydenta. Po pierwsze chodzi o uznanie terytorialnego status quo, co jest spełnieniem warunków rosyjskich. Rosjanie od początku mówili, że nie zgadzają się na oddanie zajętych ziem.
Po drugie, w planie jest utworzenie specjalnej strefy buforowej, rozgraniczającej Ukrainę od Rosji, na wzór rozwiązania koreańskiego. Nie ma mowy o traktacie pokojowym, chodzi raczej o prowizoryczne rozwiązanie, ale jak pokazuje historia Półwyspu Koreańskiego, ta prowizoryczność może trwać kilkadziesiąt lat
- komentuje Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

Espresso US - Koniec niemieckiej koalicji rządowej - Eugeniusz Romer, Piotr Andrzejewski

Koniec niemieckiej koalicjRozpada się niemiecka koalicja rządząca. Kanclerz Olaf Scholz z SPD zdymisjonował ministra finansów Christiana Lindnera z liberalnej Wolnej Partii Demokratycznej. Oprócz tych dwóch ugrupowań w skład koalicji wchodzili jeszcze Zieloni. 
Koalicjanci od miesięcy byli w sporze w sprawie przyszłorocznego budżetu i polityki gospodarczej. Lindner i jego partia domagali się obniżenia podatków, ale i wydatków publicznych. Pozostałe ugrupowania skłaniały się ku większej interwencji finansowej państwa w obliczu problemów gospodarczych.
Niemiecka gospodarka drugi rok z rzędu znajduje się w recesji. Różne pomysły na uzdrowienie gospodarki nie byłyby niczym dziwnym. Problem w tym, że zaistniał zasadniczy spór pomiędzy Robertem Habeckiem, szefem Zielonych oraz Christianem Lindnerem. 
Habeck chciał pobudzać wzrost zadłużeniem, chciał wpompować pieniądze w zbudowanie np. infrastruktury cyfrowej, której w Niemczech brakuje, czy w zieloną gospodarkę. 
Lindner uważał, że dalsze zadłużanie się, po pakietach pomocowych w obliczu pandemii i wzrostu cen energii to już za dużo i należy szukać oszczędności.  
- tłumaczy dr Piotr Andrzejewski z Instytutu Zachodniego. 
i rządowej

Espresso US - Trump 2.0 - Eugeniusz Romer, Kacper Kita

Donald Trump wygrywa wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych. O godzinie 5:45 czasu wschodniego, po zwycięstwie w stanie Wisconsin miał 279 głosów elektorskich i przewagę 5 mln głosów obywateli kraju nad kontrkandydatką z Partii Demokratycznej Kamalą Harris. 
Według sondażu Agencji Reutera, najważniejszymi kwestiami dla wyborców były inflacja i stan gospodarki. Większość z nich uważa, że z tym problemem lepiej upora się Trump. Prezydent elekt zapowiedział obniżenie podatków. 
Widzimy, że po prawie czterech latach rządów Bidena i Harris przekonanie Amerykanów co do stanu ich portfeli jest złe. Według sondażu dla CNN, a więc stacji, której nie można uważać za sprzyjającą Trumpowi, 67 proc. Amerykanów źle ocenia stan gospodarki. Inflacja, trudności ze znalezieniem pracy, to znacząco wpłynęło na wybór. To pokazuje, że wielkie programy rozwojowe, zapowiadane przez Joe Bidena, nie przekonały obywateli
- tłumaczy Kacper Kita, redaktor portalu Nowy Ład.

Espresso US - Wybory w USA - Eugeniusz Romer, Michał Urbańczyk

Amerykanie wybierają prezydenta. Według najnowszego sondażu wykonanego przez Ipsos dla Agencji Reutera 44 proc. ankietowanych chce głosować na Kamalę Harris, a 43 proc. na Donalda Trumpa. 
W większości stanów, jak wynika z sondaży, wybory są przesądzone. Oznacza to, że walka o to, kto zostanie prezydentem, rozstrzygnie się w tak zwanych swing states. W tym roku jest ich siedem. To Arizona, Georgia, Newada, Karolina Północna, Michigan, Wisconsin oraz Pensylwania, mająca najwięcej, czyli 19 głosów elektorskich. 
Pamiętajmy o jednym – stany pewne są nimi, dopóki przestają nimi być. Kalifornia kiedyś była republikańska, zmieniło się to dopiero w latach 60 i 70. Hillary Clinton popełniła błąd, ponieważ nie prowadziła kampanii w stanach, które uznała za demokratyczne i Donald Trump część z nich odbił
- tłumaczy prof. Michał Urbańczyk z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Espresso US - Iran coraz bliżej Rosji - Eugeniusz Romer, Grzegorz Kuczyński

Rosja wyśle na orbitę dwa irańskie satelity – poinformował ambasador Iranu w Moskwie Kazem Jalali. To Kowsar, duży satelita służący do obrazowania oraz Hodhod, mały satelita komunikacyjny. Oba mają być wytworem irańskiego sektora prywatnego. Obiekty zostaną wystrzelone 5 listopada, czyli w dzień wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych. 
Jest to jasny sygnał, że sojusz rosyjsko-irański jest wymierzony w Stany Zjednoczone i Zachód
- komentuje Grzegorz Kuczyński, dziennikarz specjalizujący się w zagadnieniach związanych z Rosją.