Układ Sił

Espresso US - USA i Chiny zawarły rozejm

Stany Zjednoczone obniżą podstawową stawkę celną na towary z Chin z 57 na 47 proc. Decyzję ogłosił prezydent Donald Trump po spotkaniu z Xi Jinpingiem, przewodniczącym Chińskiej Republiki Ludowej. W zamian, według Trumpa, Pekin podejmie stanowcze wysiłki na rzecz ograniczenia eksportu środków do produkcji fentanylu – narkotyku, który doprowadził do fali uzależnień i zgonów w USA. Chiny wstrzymają na rok egzekwowanie ograniczeń na eksport metali ziem rzadkich, ogłoszonych na początku października. Ministerstwo handlu Państwa Środka przekazało też, że strony porozumiały się w sprawie zwiększenia handlu produktami rolniczymi oraz w kwestii TikToka. Aplikacja, należąca do chińskiej firmy Byte Dance, została zobowiązana do sprzedania swojej amerykańskiej gałęzi. Według strony amerykańskiej, Chiny zobowiązały się do zakupu 12 mln ton soi ze Stanów Zjednoczonych w obecnym sezonie a następnie 25 mln ton rocznie przez kolejne 3 lata. Donald Trump nazwał spotkanie wspaniałym, a Xi Jinping powiedział, że nie ma sprzeczności pomiędzy polityką uczynienia Ameryki ponownie wielką a rozwojem i odrodzeniem Chin. Przywódcy zgodzili się także wstrzymać wzajemne pobieranie opłat portowych od statków drugiej strony. Amerykański prezydent przekazał, że nie poruszał wrażliwego tematu Tajwanu, który Chiny uważają za integralną część swojego państwa. Poinformował też, że nie rozmawiał z Xi Jinpingiem o najnowszym procesorze Nvidii Blackwell, choć wcześniej zapowiadał, że rozmowy mogą dotyczyć tego zagadnienia. Firma produkująca chipy do obsługi sztucznej inteligencji stara się o zniesienie obostrzeń Waszyngtonu, by móc powrócić na rynek chiński.Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

USA wycofują siły z Rumunii

Rumunia informuje, że Stany Zjednoczone wycofają część wojsk z jej terytorium. Dokładna liczba nie jest znana – z komunikatu wynika jedynie, że na terenie kraju pozostanie tysiąc amerykańskich żołnierzy. Ministerstwo obrony przekazało, że spodziewało się tego kroku, biorąc pod uwagę priorytety Waszyngtonu oraz że postanowienie ma związek ze zwiększeniem zaangażowania państw europejskich na wschodniej flance. Szef resortu Ionut Mosteanu poinformował, że Stany Zjednoczone zdecydowały o wstrzymaniu rotacji brygady, stacjonującej w Rumunii, Bułgarii, Słowacji i na Węgrzech. Minister dodał jednak, że w kraju pozostają znaczące siły sojusznicze, nie tylko ze Stanów Zjednoczonych, ale także Francji, Belgii, Luksemburga oraz Macedonii Północnej. Polski minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz powiedział, że nie otrzymał żadnych informacji świadczących o tym, że obecność miałaby zmniejszyć się także w Polsce. Podczas wizyty prezydenta Karola Nawrockiego w Białym domu we wrześniu prezydent USA Donald Trump sugerował, że do Polski mogłoby trafić nawet więcej amerykańskich żołnierzy.Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił.

Espresso US - Rosja przedstawia pocisk o „nieograniczonych możliwościach”

Władimir Putin przekazał, że Rosja przeprowadziła z sukcesem test pocisku manewrującego Buriewiestnik. Jest on zdolny do przenoszenia głowic nuklearnych, ale jest także napędzany paliwem atomowym, co, według konstruktorów, daje mu nieograniczony zasięg. Strona rosyjska twierdzi także, że broń ta jest nie do zatrzymania przez istniejące systemy obrony powietrznej. Podczas testowego lotu Buriewiestnik miał pokonać dystans 14 tys. km w ciągu 15 godzin. Kolejnym krokiem, według Putina, będzie postawienie pocisku w stan gotowości bojowej.Rosyjski prezydent zapowiedział tę broń w roku 2018. Przedstawiał ją jako odpowiedź na wycofywanie się Stanów Zjednoczonych w 2001 roku z traktatu ABM, ograniczającego rozwój systemów antybalistycznych oraz na rozszerzanie NATO na wschód. W minioną środę Rosja przeprowadziła także ćwiczenia sił nuklearnych. Stany Zjednoczone tymczasem nałożyły sankcje na dwie największe rosyjskie spółki naftowe – Rosnieft i Łukoil. Prezydent Donald Trump przekazał także, że w najbliższym czasie nie dojdzie do jego spotkania z Putinem. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu. 

Espresso US - Chińskie koncerny naftowe wstrzymują zakupy w Rosji

Chińskie państwowe koncerny paliwowe wstrzymały zakupy rosyjskiej ropy sprowadzanej drogą morską. O sprawie z wielu źródeł dowiedziała się Agencja Reutera. Stało się to po tym, jak Stany Zjednoczone nałożyły sankcje na Rosnieft i Łukoil, największe spółki naftowe z Rosji. PetroChina, Sinopec, CNOOC i Zhenhua Oil przestają sprowadzać rosyjski surowiec, przynajmniej w krótkim terminie. Chiny importują z Rosji 1,4 mln baryłek ropy naftowej dziennie poprzez tankowce. Większości zakupów dokonują prywatne podmioty. Spółki państwowe odpowiadają, według różnych szacunków, za od 250 tys. do 500 tys. baryłek Około 900 tys. baryłek dziennie trafia do Państwa Środka poprzez rurociągi. Również indyjskie firmy paliwowe planują ograniczyć bądź wstrzymać dostawy z Rosji. Władimir Putin pytany o komentarz do amerykańskich sankcji powiedział, że jest to próba wywarcia nacisku na jego kraj. Rosyjski prezydent stwierdził jednak, że żadne szanujące się państwo ani naród nie podejmują decyzji pod wpływem presji. Sankcje oznaczają, że Rosnieft i Łukoil zostały odcięte od możliwości prowadzenia operacji finansowych w dolarach, czyli w walucie, w której rozliczany jest handel ropą. Amerykańskie obostrzenia, jak pisze Politco, mogą być szczególnie bolesne dla Łukoil. Spółka wciąż prężnie działa na rynku europejskim – posiada około 200 stacji benzynowych w Belgii, rafinerie w Bułgarii i Rumunii oraz dostarcza ropę na Węgry i Słowację. 

Espresso US - USA nakładają sankcje na Rosję

Stany Zjednoczone nałożyły sankcje na dwie największe rosyjskie spółki paliwowe – Rosnieft i Łukoil. Sekretarz skarbu USA Scott Bessent powiedział, że przyszedł czas, by zatrzymać zabijanie i wprowadzić natychmiastowe zawieszenie broni. Tymczasem Rosja przeprowadziła ćwiczenia wojskowe, w tym z użyciem środków przenoszenia broni nuklearnej zdolnych sięgnąć Ameryki. Pociski wystrzelono z okrętów podwodnych, wyrzutni lądowych i samolotów. Ministerstwo obrony przekazało, że bombowce strategiczne przeleciały nad Morzem Bałtyckim i były okazjonalnie eskortowane przez obce, w domyśle natowskie myśliwce. Prezydent USA Donald Trump przekazał reporterom, że odwołał zapowiadane niedawno spotkanie z Władimirem Putinem, ponieważ taki szczyt „nie wydawał mu się na miejscu”. Jednocześnie oznajmił, że nie zamierza wyrażać zgody na udostępnienie Ukrainie pocisków Tomahawk, o które zabiegał prezydent kraju Wołodymyr Zełenski. Trump ocenił, że minęłoby pół roku, zanim ukraińscy żołnierze nauczyliby się ich używać. Powiedział także, że podczas nadchodzącego spotkania z przywódcą Chin Xi Jinpingiem poprosi go o wpłynięcie na Putina, by ten zakończył wojnę. Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił. 

Espresso US - Taniec wokół spotkania Trump-Putin

Biały Dom poinformował, że spotkanie pomiędzy Donaldem Trumpem a Władimirem Putinem nie jest planowane w najbliższym czasie. Zgodnie z komunikatem, szefowie resortów spraw zagranicznych – Marco Rubio i Siergiej Ławrow – odbyli produktywną rozmowę telefoniczną i osobiste spotkanie nie jest konieczne. W piątek prezydent Stanów Zjednoczonych powiedział, że zamierza spotkać się z rosyjskim przywódcą w Budapeszcie w ciągu dwóch tygodni. Teraz, Trump pytany o tę sprawę przez reporterów, stwierdził, że nie chce zmarnować swojego czasu i że zobaczy, jak sprawa się rozwinie. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow powiedział, że data szczytu musi zostać jeszcze ustalona, a poza tym potrzebne są staranne przygotowania, które zajmują czas.  Wiceminister spraw zagranicznych Rosji przekazał, że takie przygotowania trwają i że nie widzi przeszkód, by spotkanie się odbyło. W podobnym tonie wypowiedział się premier Węgier Viktor Orban.Jednocześnie strona rosyjska komunikuje, że jej warunki dotyczące pokoju się nie zmieniły od czasu szczytu Trump-Putin w Anchorage na Alasce. Moskwa domaga się oddania przez Ukrainę całego Donbasu. Rosjanie mieli powtórzyć te żądania w dokumencie wysłanym do Stanów Zjednoczonych, do którego dotarła Agencja Reutera. W zeszłym tygodniu w mediach pojawiły się doniesienia, że Putin poczynił nieznaczne ustępstwa względem stanowiska wyrażonego w Anchorage. W zamian za Donbas miał zgodzić się przekazać Ukrainie część obwodów zaporoskiego i chersońskiego. Tłumaczy Kuba Benedyczak, redaktor Układu Sił i analityk Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. 

Espresso US - USA i Australia przełamią chiński monopol?

Stany Zjednoczone i Australia podpisały umowę, w ramach której wspólnie zainwestują 3 mld dolarów w wydobycie i przetwarzanie minerałów ziem rzadkich. Według Białego Domu, porozumienie pozwoli na zagospodarowanie złóż wartych 53 mld dolarów. Prezydent USA Donald Trump stwierdził, że krytyczne dla nowoczesnej gospodarki pierwiastki staną się tanie i powszechnie dostępne w ciągu roku. Wielu ekspertów twierdzi, że ze względu na skomplikowanie procesów technologicznych oraz inwestycyjnych jest to niemożliwe. Obecnie Chiny odpowiadają za 90 proc. światowego rynku przetwarzania metali ziem rzadkich. Kontrolują także 69 proc. wydobycia i 98 proc. produkcji magnesów niezbędnych we współczesnym przemyśle, także obronnym. Na przełomie kwietnia i maja Pekin wprowadził ograniczenia eksportowe na te towary, a w październiku je zaostrzył. Dotknęły one odbiorców amerykańskich, ale także europejskich.Stany Zjednoczone negocjują obecnie z Chinami warunki wzajemnego handlu.  Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Espresso US - Trump otrzega Ukrainę przed „zniszczeniem”

Donald Trump domagał się od Wołodymyra Zełenskiego, by ten zaakceptował rosyjskie warunki pokoju. Stwierdził, że w przeciwnym wypadku Rosja zniszczy Ukrainę. Prezydent Stanów Zjednoczonych miał także dużo przeklinać, a nawet rzucić mapą z zaznaczonym przebiegiem linii frontu. Ostatecznie też nie zgodził się na dostarczenie Kijowowi pocisków Tomahawk, o co zabiegał Zełenski. Prezydent Ukrainy nie uległ presji i odmówił oddania Rosji terytorium. Taki był przebieg piątkowego spotkania w Białym Domu według źródeł Financial Times oraz Agencji Reutera.  Niedługo przed spotkaniem z Zełenskim Trump odbył 2,5-godzinną rozmowę z Putinem. Rosyjski prezydent według The Washingot Post zaproponował, że Rosja zwróci Ukrainie część obwodów chersońskiego i zaporoskiego w zamian resztę obwodów donieckiego i ługańskiego, która pozostaje w rękach ukraińskich. Podobna propozycja padła z ust Putina podczas rozmów z Trumpem w Anchorage w sierpniu. Ukraińcy nie chcą się na to zgodzić, ponieważ oznaczałoby to oddanie umocnionych pozycji strzegących drogi do centrum kraju.  Prezydenci USA i Rosji mają spotkać się niedługo w Budapeszcie. Donald Trump zaprzeczył, że proponował Zełenskiemu oddanie Donbasu. W rozmowie z reporterami powiedział, że należałoby przeprowadzić linię rozgraniczenia według aktualnej linii frontu. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu. 

Espresso US: Trump znów wierzy w Putina

Donald Trump stwierdził, że zarówno Wołodymyr Zełenski, jak i Władimir Putin chcą pokoju. Prezydenci Stanów Zjednoczonych i Ukrainy spotkali się w Białym Domu. Zełenski przyleciał do Waszyngtonu między innymi po to, by rozmawiać z Trumpem o dostarczeniu Kijowowi amerykańskich pocisków manewrujących Tomahawk. Broń ta, w najlepszej wersji o zasięgu 2500 km umożliwiłaby Ukrainie jeszcze skuteczniejsze atakowanie rosyjskiej infrastruktury związanej z produkcją i eksportem ropy naftowej. Donald Trump powiedział, że przywódcy będą rozmawiać na ten temat, jednak później dodał że Stany Zjednoczone także potrzebują Tomahawków i nie chcą oddawać broni, która może być potrzebna do obrony kraju. Wcześniej prezydent USA sugerował, że pociski mogą zostać wysłane na Ukrainę. Był to jeden z sygnałów zniecierpliwienia Trumpa postawą Putina, który nie wyrażał skłonności do podjęcia realnych rozmów pokojowych. Prezydenci Stanów Zjednoczonych i Rosji odbyli jednak rozmowę telefoniczną niedługo przed przybyciem Zełenskiego do Białego Domu. Wielu analityków twierdzi, że Putin po raz kolejny gra na czas udając, że chce rozmawiać o pokoju na Ukrainie. Przywódcy mają spotkać się niebawem w Budapeszcie. Trump poinformował, że do spotkania dojdzie w przeciągu dwóch tygodni, choć Kreml sugerował, że może być to nieco później. Już po rozmowach z Zełenskim Trump powiedział reporterom, że siły oby stron powinny wstrzymać walki na obecnej linii frontu i rozejść się do domów. Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił. 

Espresso US: Trump ogłasza: Indie przestaną kupować ropę z Rosji

Premier Indii Narendra Modi obiecał, że zakończy proceder sprowadzania ropy naftowej z Rosji – taką informację przekazał Donald Trump. Prezydent Stanów Zjednoczonych od dłuższego czasu starał się przekonać Nowe Delhi do tego kroku, w tym poprzez wprowadzenie 25-procentowych, a potem 50-procentowych ceł na indyjskie towary. Indie są drugim największym odbiorcą ropy z Rosji. W sierpniu odpowiadały za 30 proc. rosyjskiego eksportu surowca. Ponieważ jest on obłożony sankcjami przez państwa G7, Moskwa sprzedaje go taniej. Zniżka nie jest już jednak tak wysoka, jak niedługo po napaści Rosji na Ukrainę, ponieważ światowe ceny ropy odnotowały od tamtego czasu znaczący spadek. Tymczasem amerykańskie cła boleśnie uderzają w indyjską gospodarkę. Trump ocenił, że odejście od zakupów nie wydarzy się natychmiast, ale wkrótce zostaną one zakończone. Dochody ze sprzedaży ropy stanowią istotną część rosyjskiego budżetu i umożliwiają Moskwie prowadzenie wojny na Ukrainie. Sekretarz obrony USA Pete Hegseth powiedział, że jeżeli pokoju nie uda się osiągnąć w krótkim terminie, Stany Zjednoczone i ich sojusznicy podejmą kroki, by obciążyć Rosję kosztami agresji. Trump zapowiedział, że spróbuje przekonać także Chiny do tego, by zaprzestały kupowania rosyjskiej ropy. Z kolei sekretarz skarbu USA Scott Bessent przekazał, że podczas spotkania z ministrem finansów Japonii wyraził oczekiwanie, że Tokio również przestanie sprowadzać surowce energetyczne z Rosji. Tłumaczy Stanisław Kopyta, ekspert ds. Indii i współpracownik Układu Sił.