Układ Sił

Espresso US - Elektrownia jądrowa w płomieniach - Eugeniusz Romer, Marek Budzisz

Elektrownia jądrowa w rosyjskim obwodzie kurskim została uszkodzona. Według jej zarządu ukraiński dron, zestrzelony przez obronę powietrzną, eksplodował w jej pobliżu. W wyniku zdarzenia ilość energii produkowana przez jeden z reaktorów została zredukowana o 50 proc. Nie spowodowało ono jednak wzrostu poziomu promieniowania. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej potwierdza, że na terenie elektrowni doszło do pożaru w wyniku działań wojennych. Ukraina w niedzielę przeprowadziła duży atak dronowy na terytorium Rosji. Szczątki bezzałogowców spadły na port Ust-Ługa przy Zatoce Fińskiej. Spowodowały wybuch terminalu służącego do eksportu paliwa. Zaatakowany został także zakład przemysłowy w Syzraniu. Niedawno Ukraina uderzyła w rafinerię w tym mieście, należącą do Rosnieftu. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu. 

Espresso US - Chiny przyspieszają cyfrowy decoupling - Eugeniusz Romer, Leszek Bukowski

Chiny przyspieszają działania na rzecz odcięcia się od amerykańskiej technologii półprzewodnikowej. Władze w Pekinie podejmują szereg działań na rzecz zniechęcenia rodzimych przedsiębiorstw do kupowania procesorów H20 Nvidii. Rząd Stanów Zjednoczonych zapowiedział przywrócenie zgody na ich sprzedaż w Chinach. Są to chipy o ograniczonej mocy obliczeniowej. W połowie lipca sekretarz handlu USA Howard Lutnick mówił w stacji CNBC, że Waszyngton zgadza się na sprzedaż produktów trzeciej kategorii i jedynie w celu utrzymania zależności Chin od amerykańskiej technologii. Według informatorów Financial Times, w odpowiedzi na te słowa Chińska Administracja Cyberprzestrzeni, Narodowa Komisja Rozwoju i Reform oraz Ministerstwo Przemysłu i Technologii Informacyjnych zintensyfikowały działania. Koncerny takie jak ByteDance czy Alibaba otrzymały polecenie wstrzymania zamówień na H20, uzasadniane względami bezpieczeństwa. Część firm z Państwa Środka miała już zrezygnować z zakupów lub je ograniczyć. Jest to cios dla Nvidii, która niedawno zamówiła u tajwańskiego wykonawcy TSMC partię tych procesorów z myślą o rynku chińskim. Firma lobbowała w Waszyngtonie na rzecz zniesienia obostrzeń w handlu, alarmując, że jeżeli do tego nie dojdzie, zostanie wyparta z Chin. Jednocześnie chińscy giganci już wcześniej ostrzegali, że nie są w stanie rozwijać się bez dostępu do produktów Nvidii. DeepSeek kilkukrotnie przekładał premierę nowego modelu językowego ze względu na problemy z trenowaniem sztucznej inteligencji na procesorach Ascend firmy Huawei. łumaczy dr Leszek Bukowski, ekspert ds. nowych technologii i współpracownik Układu Sił. 

Espresso US - Burza w Niemczech ws. wojsk na Ukrainie - Eugeniusz Romer, Patrycja Tepper

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz powiedział, że jest gotów rozmawiać z koalicjantami na temat wysłania żołnierzy na Ukrainę po ustaniu walk. Zastrzegł, że decyzję w tej sprawie musiałby zaakceptować parlament. Jego słowa wzbudziły kontrowersje w kraju. Szef klubu parlamentarnego koalicyjnej SPD Matthias Mierch powiedział, że warunkiem wstępnym byłby udział amerykański w misji na Ukrainie. Waszyngton wykluczył jednak możliwość wysłania sił lądowych. Inni posłowie ugrupowania mówią, że najpierw należałoby uzyskać mandat ONZ lub OBWE. Z CDU/CSU, czyli partii Merza dało się słyszeć głosy, że Bundeswehra ma zbyt ograniczone zasoby, by udostępniać je Ukrainie. Z największą krytyką Merz spotkał się ze strony partii antysystemowych: lewicowego Sojuszu Sary Wagenknecht oraz prawicowej Alternatywy dla Niemiec. Ta druga partia opublikowała w mediach społecznościowych grafikę z wizerunkiem kanclerza i hasłem: „Merz chce was wysłać na Ukrainę? My nie!”Tłumaczy Patrycja Tepper z Instytutu Zachodniego.

Espresso US - USA i Europa pracują nad gwarancjami dla Ukrainy - Eugeniusz Romer, Piotr Szymański

Stany Zjednoczone i Europa rozpoczęły dyskusję na temat kształtu gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy po ustaniu walk. Taką informacje przekazały Agencji Reutera rządowe źródła w Waszyngtonie. Ich udzielenie zapowiedział prezydent USA Donald Trump. Nie podał jednak szczegółów. Według rozmówców Reutersa Pentagon ma prowadzić symulacje mające pomóc ustalić, jakiego rodzaju wsparcia, poza dostawami broni, może udzielić Kijowowi. Zastrzegli oni, że poczynienie ustaleń, które zostaną też zaakceptowane przez Kreml, wymaga czasu. Rosja sprzeciwia się rozmieszczeniu wojsk NATO na Ukrainie.Donald Trump wykluczył wysłanie sił lądowych, ale w wywiadzie dla stacji Fox News sugerował wsparcie Kijowa w domenie powietrznej. I w tym przypadku nie powiedział dokładnie, jak mogłoby ono wyglądać, ale pojawiły się spekulacje na temat dostarczania systemów obrony powietrznej lub ustanowienia strefy zakazu lotów nad częścią kraju. Biały Dom poinformował natomiast oficjalnie, że Stany Zjednoczone są gotowe pełnić rolę koordynatora w sprawie gwarancji bezpieczeństwa. Szefowie sił zbrojnych państw NATO spotkali się w środę by omówić sprawę pokoju na Ukrainie i ustaleń ze szczytu na Alasce, w którym uczestniczyli Donald Trump i Władimir Putin. Tłumaczy Piotr Szymański z Ośrodka Studiów Wschodnich.

Espresso US - Trump zapowiada gwarancje dla Ukrainy - Eugeniusz Romer, Marek Stefan

Donald Trump zapewnił, że Stany Zjednoczone pomogą w zagwarantowaniu bezpieczeństwa Ukrainie w przypadku zawarcia przez nią pokoju z Rosją. Obietnica padła podczas szczytu w Waszyngtonie, w którym uczestniczyli prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski oraz przywódcy Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Włoch, Finlandii, NATO i Unii Europejskiej. Nie jest jednak do końca jasne, jak te gwarancje miałyby wyglądać. Trump stwierdził, że udział w nich będą miały państwa europejskie. Przed szczytem amerykański negocjator Steve Witkoff powiedział, że Rosja zgodziła się na to, by Stany Zjednoczone udzieliły Kijowowi gwarancji bliskich zapisom artykułu 5 NATO. Zełeński ocenił, że zapowiedź gwarancji to duży krok naprzód i że będą one sformalizowane w ciągu 10 dni. Kijów zaoferował też Stanom Zjednoczonym zakup amerykańskiego uzbrojenia o wartości 90 mld dolarów. Prezydent Ukrainy powiedział także, że odrzuca warunki pokojowe przedstawione przez Władimira Putina na Alasce. Chodzi o oddanie Rosji w całości obwodów donieckiego i ługańskiego. Rosyjskie ministerstwo spraw zagranicznych przekazało, że Moskwa nie wyraża zgody na rozlokowanie wojsk NATO na terenie Ukrainy w ramach jakiegokolwiek układu pokojowego. Zarówno Trump, jak i Zełenski wyrazili chęć odbycia spotkania trójstronnego z Putinem. Prezydent USA miał w tej sprawie zadzwonić do rosyjskiego przywódcy. Źródło Agencji AFP twierdzi, że Putin zgodził się na spotkanie. Według informacji Agencji Reutera, do rozmów mogłoby dojść na Węgrzech. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz twierdzi, że spotkanie nastąpi w ciągu dwóch tygodni. Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Espresso US - Putin proponuje koniec wojny na swoich warunkach - Eugeniusz Romer, Marek Budzisz

Władimir Putin miał zaproponować nowe warunki pokoju na Ukrainie. Kijów miałby oddać Moskwie obwody Doniecki i Ługański, a Rosjanie wycofaliby się z niewielkich części obwodów Zaporoskiego i Chersońskiego. Taką propozycję, według źródeł różnych podmiotów medialnych, rosyjski przywódca miał złożyć prezydentowi Stanów Zjednoczonych Donaldowi Trumpowi podczas spotkania na Alasce.Porozumienie to miałoby doprowadzić nie tylko do zawieszenia broni, ale do pokoju. Donald Trump w wywiadzie dla stacji Fox News powiedział, że umowa z Rosją jest blisko, ale będzie wymagała zgody Ukrainy. Ocenił, że jej prezydent Wołodymyr Zełenski może się nie zgodzić i nadal prowadzić wojnę. Strona ukraińska odrzuciła perspektywę oddania Doniecka i Ługańska, ponieważ w obwodach tych jej siły zbrojne zajmują ważne umocnienia. Pełnią one znaczącą rolę w powstrzymywaniu Rosjan przed głębszą inwazją. Zełenski i przywódcy europejscy: kanclerz Niemiec, premierzy Wielkiej Brytanii i Włoch, prezydenci Francji i Finlandii oraz sekretarz generalny NATO i przewodnicząca Komisji Europejskiej udali się do Waszyngtonu na spotkanie z Trumpem. Europa w ciągu trzech dni skorygowała swoje stanowisko, co zasługuje na uwagę i porównanie. Przeanalizowałem oświadczenia formułowane przed szczytem oraz to z minionej soboty. W najnowszym oświadczeniu nie ma wzmianki o zawieszeniu broni, co wyraźnie wskazuje na zmianę podejścia Europejczyków. Ta korekta stanowiska uwidacznia jego słabość, wynikającą z braku odpowiednich narzędzi wpływu.Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

Espresso US - Rosja i Białoruś prężą muskuły przed spotkaniem Trump-Putin - Eugeniusz Romer, Aleksander Kazak

Siły zbrojne Rosji i Białorusi wspólnie przećwiczą wykorzystanie międzykontynentalnych pocisków hipersonicznych Oriesznik. Będzie to częścią ćwiczeń Zapad 2025, które odbędą się we wrześniu. Informację przekazał minister obrony Białorusi Wiktor Chrenin. Ta nowa broń została po raz pierwszy użyta w listopadzie zeszłego roku podczas ataku na zakłady zbrojeniowe w ukraińskim mieście Dniepr. Władimir Putin twierdził wówczas, że nikt na świecie nie posiada odpowiednika takiego pocisku i że jest on zdolny do czynienia zniszczeń podobnych do broni strategicznej. Oriesznik jest też przystosowany do przenoszenia głowic jądrowych.Chrenin powiedział, że Mińsk postrzega te pociski oraz rosyjską broń jądrową jako kluczowy element strategicznego odstraszania. Wcześniej białoruski przywódca Aleksandr Łukaszenka zabiegał o to, by Orieszniki zostały rozlokowane w jego kraju, powołując się na zagrożenie ze strony NATO.Tłumaczy Aleksander Kazak, ekspert ds. polityki białoruskiej i rosyjskiej.

Espresso US - Trump przejmuje kontrolę nad Waszyngtonem - Eugeniusz Romer, Rafał Michalski

Donald Trump ogłosił dyslokację 800 żołnierzy Gwardii Narodowej do Waszyngtonu oraz tymczasowe przejęcie kontroli nad lokalną policją. Prezydent Stanów Zjednoczonych stwierdził, że wymaga tego sytuacja w mieście – w jego ocenie stolica została zdominowana przez gangi i „żądnych krwi przestępców”. Burmistrz miasta Muriel Bowser zaprzeczyła słowom Trumpa, podkreślając jednocześnie, że jej administracja będzie współpracować z rządem. Według danych federalnych, przypadki brutalnej przestępczości w Waszyngtonie nasiliły się w roku 2023, jednak zmalały o 35 proc. w roku 2024, a w ciągu pierwszych siedmiu miesięcy obecnego roku o kolejne 26 proc. Przejęcie kontroli nad policją na 30 dni umożliwia prezydentowi federalna ustawa o samorządzie Dystryktu Kolumbii. Warunkiem jest zaistnienie sytuacji nadzwyczajnej. Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił. 

Espresso US - Europejscy przywódcy chcą gwarancji dla Ukrainy - Eugeniusz Romer, Marek Budzisz

Europejscy przywódcy domagają się gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy. W przededniu rozmów pomiędzy Donaldem Trumpem a Władimirem Putinem premierzy Polski, Włoch i Wielkiej Brytanii, kanclerz Niemiec, prezydenci Francji i Finlandii oraz przewodnicząca Komisji Europejskiej wydali wspólne oświadczenie. Przyjmują oni z zadowoleniem wysiłki amerykańskiego prezydenta na rzecz pokoju. Jednocześnie twierdzą, że wszelkie rozmowy powinny odbywać się w następstwie zawieszenia broni. W ich ocenie właściwym podejściem jest dalsze wspieranie Ukrainy, poszukiwanie dyplomatycznych rozwiązań i wywieranie presji na Rosję. Twierdzą także, że dyplomatyczne rozwiązanie musi zabezpieczać żywotne interesy Ukrainy i Europy. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

Espresso US - USA i Rosja porozumiały się ws. stacji kosmicznej - Eugeniusz Romer, Krzysztof Karwowski

Rosja i USA będą prowadzić wspólne działania na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej do 2028 roku – informuje rosyjska agencja kosmiczna Roskosmos. Jej kierownictwo przekazało, że porozumiało się w tej sprawie z amerykańską NASA. W 2030 roku ma się rozpocząć deorbitacja stacji. Według Roskosmos, szef agencji Dmitrij Bakanow spotkał się w Teksasie ze swoim amerykańskim odpowiednikiem Seanem Duffym. To pierwsza wizyta prezesa rosyjskiej agencji w Stanach Zjednoczonych od 2018 roku. Tłumaczy Krzysztof Karwowski, ekspert ds. technologii kosmicznych i współpracownik Układu Sił.