Układ Sił

Espresso US - Szpiedzy za opozycjonistów - Eugeniusz Romer, Leon Komornicki

Potwierdziły się medialne doniesienia na temat wymiany więźniów, którą Rosja przeprowadziła z Zachodem. Z zakładów karnych i miejsc odosobnienia wypuszczono 16 osób.
Wśród nich znalazł się Evan Gerhkovich, amerykański dziennikarz, korespondent m.in. The Wall Street Journal. To także dziennikarz i działacz na rzecz praw człowieka Władimir Kara-Murza, Ilia Jaszyn, były radny Moskwy oraz współpracownicy Aleksieja Nawalnego: Lilia Czanyszewa, Ksenia Fadejewa i Wadim Ostanin;
W zamian umożliwiono powrót do Rosji ośmiu osobom przetrzymywanym w więzieniach w Stanach Zjednoczonych, Niemczech, Polsce, Norwegii i Słowenii. To między innymi Wadim Krasikow, pułkownik FSB odpowiedzialny za zabójstwo byłego dowódcy sił czeczeńskich w Berlinie w 2019 roku.
Ludzie wypuszczeni przez Zachód mogą być cały czas cenni dla Rosji. Po pierwsze, mogą przekazać informacje, które zdobyli w trakcie działalności, a których nie zdążyli dostarczyć. Po drugie, mogą być wykorzystani do działań w innych państwach
- tłumaczy generał Leon Komornicki.

Espresso US - Żelazna kurtyna opada na długo - Eugeniusz Romer, Marek Budzisz

Rosja przygotowuje się do wymiany od 20 do 30 więźniów politycznych ze Stanami Zjednoczonymi i Niemcami – twierdzi niezależny dziennikarz Petr Kozłow, powołując się na anonimową osobę związaną ze sprawą. Gdyby do tego doszło, byłaby to największa wymiana od czasu zakończenia zimnej wojny. 
Część rosyjskich dysydentów została ostatnio przetransportowana z dotychczasowych więzień do nieznanych miejsc, co potwierdzałoby te doniesienia. Wcześniej niezależne media informowały, że Rosja chce odesłać na zachód 10 osób, jednak według Kozłowa ma być ich więcej. 
Kozłow twierdzi, że wśród nich są obywatele Stanów Zjednoczonych, działacze związani z Aleksiejem Nawalnym oraz ludzie skazani za krytykowanie działań Rosji na Ukrainie. To między innymi dziennikarz i działacz na rzecz praw człowieka Władimir Kara-Murza oraz Ilia Jaszyn, były radny Moskwy. 
Skoro tu chodzi o przedstawicieli rosyjskiej opozycji, to znaczy, że elity moskiewskie postępują według wzorca zimnowojennego. Wówczas to opozycjonistów uznawano za zagranicznych agentów i wymieniano za rosyjskich szpiegów schwytanych na Zachodzie. W moim odczuciu oznacza to, że Rosjanie są przekonani, że podział na Wschód i Zachód będzie trwały, że żelazna kurtyna opada na długo
- komentuje Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu. 

Espresso US - Bliski Wschód na skraju wybuchu - Eugeniusz Romer, Marcin Krzyżanowski

zrael zabił Isma’ila Hanijję, jednego z przywódców Hamasu – twierdzi ta organizacja. Hanijja przebywał w Teheranie na uroczystości zaprzysiężenia nowego prezydenta Iranu. 
Iran i Hamas zapowiadają odwet. Sekretarz Obrony USA Lloyd Austin poinformował, że dyplomacja Stanów Zjednoczonych pracuje nad złagodzeniem napięć. Jeżeli jednak Izrael zostanie zaatakowany, będzie broniony przez siły amerykańskie. 
Ataki Izraela nie były niesprowokowane. Trwa wojna asymetryczna pomiędzy tym państwem a czynnikami pozapaństwowymi, czyli Hamasem i Hezbollahem. Należy się spodziewać, że te organizacje będą kontynuować działania w dotychczasowym stylu, czyli ataki rakietowe, z wykorzystaniem dronów i terrorystyczne, choć być może z większym natężeniem
- komentuje Marcin Krzyżanowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Espresso US - Korea wykradła technologie atomowe - Eugeniusz Romer

Hackerzy z Korei Północnej przeprowadzili globalną kampanię mającą na celu zdobycie technologii na rzecz rozwoju wojskowego programu nuklearnego Pjongjagnu – informują we wspólnym komunikacje Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Korea Południowa. 
Grupa hackerska miała włamać się do systemów firm zajmujących się produkcją czołgów, samolotów i okrętów podwodnych, a nawet baz amerykańskich sił powietrznych w Georgii i Teksasie oraz NASA. Z tej ostatniej mieli wykraść 17 gigabajtów danych w lutym 2022 roku.

Espresso US - USA przechwytują bombowce z Chin i Rosji - Eugeniusz Romer, Marek Budzisz

Rosyjskie i chińskie bombowce strategiczne zdolne przenosić ładunki nuklearne prowadziły wspólne działania na północnym Pacyfiku w pobliżu Alaski. Rosyjskie ministerstwo obrony nazwało je patrolem. 
Siły powietrzne Stanów Zjednoczonych poinformowały, że samoloty zostały przechwycone przez amerykańskie i kanadyjskie myśliwce w tzw. strefie identyfikacji obrony powietrznej Alaski. Zgodnie z komunikatem, nie naruszyły jednak suwerennej przestrzeni powietrznej USA. 
Niedawno mieliśmy do czynienia z podobnymi incydentami, m.in. na Morzu Bałtyckim. Rosjanie chcą pokazać, że są zdeterminowani do eskalacji konfliktu w obliczu możliwych rozmów o pokoju na Ukrainie. To ich standardowa metoda podbijania stawki
- tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

Espresso US - Chiny robią zapasy na wojnę? - Eugeniusz Romer, Marek Stefan

Chiny importują więcej podstawowych produktów i surowców niż potrzebują – pisze The Economist. Może to oznaczać, że robią zapasy na wypadek wstrząsów geopolitycznych. W zeszłym roku całkowity import Chin wzrósł o 16 proc, a w ciągu pierwszych pięciu miesięcy tego roku o 6 proc. 
Chiny są w dużym stopniu zależne od światowego handlu. Importują dwie trzecie konsumowanej żywności, 85 proc. paszy sojowej dla świń, 40 proc. gazu i 70 proc. ropy naftowej. 
Powrót Donalda Trumpa na stanowisko prezydenta Stanów Zjednoczonych może wiązać się z sankcjami na sprzedaż różnych towarów do Chin. Pekin wydaje się przygotowywać na taką ewentualność. 
Z punku widzenia Chin nie ma dużej różnicy, czy w Białym Domu rządzić będą Republikanie czy Demokraci. Jest jednak część ekspertów wokół Donalda Trumpa, którzy chcą całkowitego pokonania Chin, aż do upadku Chińskiej Partii Komunistycznej. Realizacja ich postulatów mogłaby doprowadzić nawet do zbrojnego konfliktu. Jest jednak także grupa doradców, którzy opowiadają się za bardziej pokojowymi rozwiązaniami, np. odmowie dostępu do Tajwanu
- tłumaczy Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił.

Espresso US - Francja na beczce prochu - Eugeniusz Romer, Bartłomiej Banasiewicz

Policja zamyka znaczną część Paryża przed ceremonią otwarcia igrzysk olimpijskich, którą zaplanowano na piątkowy wieczór. Będzie to uroczystość wyjątkowa, ponieważ nie odbędzie się na stadionie, a na przepływającej przez miasto Sekwanie. Sportowcy będą witani na 80 łodziach, a na brzegach rzeki podziwiać ich będzie około 320 tys. widzów. 
Do oglądania ceremonii otwarcia będą dopuszczone jedynie wcześniej zgłoszone osoby, które zostaną przeszukane przez wejściem na teren imprezy. Saperzy będą go sprawdzać, a na dachach budynków wojsko będzie wypatrywać podejrzanych dronów. 
Francja obawia się aktów terroryzmu ze strony radykalnych grup islamistycznych. Ma to związek z wojną pomiędzy Izraelem a Hamasem w Strefie Gazy. Zagrożeniem jest też Rosja. Z jej strony władze Francji spodziewają się cyberataków, mających na celu sparaliżowanie służb państwowych, na przykład medycznych. 
Wciąż pamiętamy rok 2015, kiedy we Francji doszło do zamachów terrorystycznych i Paryż chce pokazać, że potrafi zorganizować bezpieczną imprezę. Inną sprawą jest bezpieczeństwo samych sportowców. W związku z sytuacją w Gazie rosną obawy o powtórkę wydarzeń z 1972 roku z Monachium, kiedy organizacja Czarny Wrzesień zamordowała 11 izraelskich sportowców
- mówi Bartłomiej Banasiewicz z Polskiego Instytutu Dyplomacji Sportowej.

Espresso US - Kamala na prezydenta - Eugeniusz Romer, Mateusz Piotrowski

Prezydent Stanów Zjednoczonych Joe Biden zrezygnował z wyścigu o reelekcję. W pisemnym oświadczeniu poinformował, że w jego ocenie będzie to najlepsze dla Partii Demokratycznej i dla Ameryki. Biden mierzył się z coraz głośniejszą krytyką w szeregach partii oraz jej darczyńców ze względu na wiek i wątpliwości, czy jego stan zdrowia pozwala na rządzenie krajem. Biden zamierza skupić się na obowiązkach prezydenta do końca kadencji. Jako osobę, która powinna startować w wyborach prezydenckich zamiast niego wskazał swoją zastępczynię Kamalę Harris. Harris ma afrykańskie i azjatyckie pochodzenie, co może pomóc jej zdobyć głosy czarnoskórych Amerykanów. Jest też znana z walki o dostęp do aborcji. W sprawach międzynarodowych ma poglądy zbliżone do Joe Bidena. Komentatorzy amerykańskiej polityki podkreślają jednak, że może przyjąć bardziej surowe stanowisko w sprawie Izraela i jego działań w Strefie Gazy.Ona nie ma jakoś wyraźnie sprecyzowanych poglądów na politykę zagraniczną. Należy się spodziewać, że jeżeli zostałaby prezydentem, odpowiadaliby za nią doradcy. Prawdopodobnie będzie to nieco odmłodzona ekipa, o poglądach bardziej lewicowych- tłumaczy Mateusz Piotrowski z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

Espresso US - Globalny cyfrowy paraliż - Eugeniusz Romer

Wstrzymane loty na całym świecie, trudności z funkcjonowaniem banków, służby zdrowia, telewizji i innych instytucji. To efekt globalnej awarii komputerów.  
Samoloty największych amerykańskich linii lotniczych przestały latać. O problemach poinformowały lotniska w Europie i Azji. W Wielkiej Brytanii przestał funkcjonować system kolejek w służbie zdrowia, choć zachowano podstawowe usługi. 
Rząd w Londynie poinformował, że nie jest to atak hackerski. Podobną opinię wydał szef australijskiej agencji państwowej, zajmującej się cyberbezpieczeństwem.
Były szef brytyjskiego National Cyber Security Centre powiedział w BBC, że globalna usterka ma związek z poprawką do oprogramowania firmy CrowdStrike, dostarczającej usługi związane z cyberbezpieczeństwem. Wpłynęła ona na funkcjonowanie systemów operacyjnych Windows. 
Prezes spółki George Kurtz we wpisie na platformie X poinformował, że CrowdStrike pracuje z podmiotami dotkniętymi usterką i że środki zaradcze zostały wdrożone. Potwierdził, że sytuacja nie ma związku z atakiem hackerskim. 
Z usług CrowdStrike korzysta ponad połowa największych amerykańskich firm, będących na liście magazynu Fortune.

Espresso US - Ukraina w kryzysie - Eugeniusz Romer, Marek Budzisz

Pogłębia się kryzys polityczny na Ukrainie – pisze The New York Times. Chodzi o sytuację w Radzie Najwyższej, czyli ukraińskim jednoizbowym parlamencie.Zarówno Rada Najwyższa, jak i Zełeński nie mają już demokratycznego mandatu, ponieważ ich kadencje się skończyły. Oczywiście jest zrozumiałe, że w warunkach wojennych nie da się przeprowadzić wyborów. Mimo to będzie to wykorzystywane przez wrogów zarówno zewnętrznych, takich jak Rosja, jak i wewnętrznych przeciwników politycznych.Następuje także rozejście się tego co dzieje się w Ukrainie ze standardami natowskimi, które wymagają cywilnej kontroli nad siłami zbrojnymi. Choć to w czasie wojny być może nawet nieuniknione, oddala Ukrainę od pełnego członkostwa w NATO- tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu