Układ Sił

Espresso US - Stany Zjednoczone nie oddadzą stali Japonii - Eugeniusz Romer, Paweł Behrendt

Prezydent Stanów Zjednoczonych Joe Biden zablokuje sprzedaż amerykańskiego producenta stali – U.S. Steel – dowiedział się nieoficjalnie The Washington Post. Zakupem przedsiębiorstwa zainteresowany jest japoński Nippon Steel, który chce je nabyć za prawie 15 mld dolarów. Dzięki temu ma zwiększyć produkcję stali z 65 do 85 mln ton rocznie, a w długim terminie do 100 mln ton. 
Wszystko to ma związek z Chinami, które zalewają cały świat swoją stalą. Państwa takie jak Brazylia i Chile wprowadzają sankcje. Nippon Steel stosuje ucieczkę do przodu, chcąc zwiększyć udział w rynku. Zakup amerykańskiej firmy ma też znaczenie prestiżowe
- tłumaczy Paweł Behrendt z Instytutu Boyma. 

Espresso US - Koniec rosyjskiego gazu w Europie - Eugeniusz Romer, Mariusz Marszałkowski

Z początkiem nowego roku rosyjski gaz przestał płynąć do Europy przez Ukrainę. Będzie to miało niewielki wpływ na ceny. Większość państw znalazła już innych dostawców, takich jak Stany Zjednoczone, Katar i Norwegia. 
Ceny gazu w Europie ustalane są głównie na giełdzie TTF w Holandii. Zatrzymanie tranzytu przez Ukrainę może mieć na nie wpływ, bo im więcej źródeł, tym lepiej. Natomiast nie będzie to miało znaczącego wpływu, ponieważ decyzja była wielokrotnie zapowiada przez Ukrainę i spodziewaliśmy się jej właściwie od początku rosyjskiej napaści
- tłumaczy Mariusz Marszałkowski, dziennikarz i wydawca portalu Defence24.pl.

Espresso US - Kolejny lider Unii Europejskiej u Putina - Eugeniusz Romer, Łukasz Lewkowicz

Premier Słowacji Robert Fico złożył niespodziewaną wizytę Władimirowi Putinowi. Spotkanie odbyło się na Kremlu i dotyczyło m.in. handlu gazem. Słowacja, podobnie jak Węgry i Austria, wciąż kupuje rosyjski surowiec. Prezydent Wołodymyr Zełenski zapowiedział jednak, że nie przedłuży kontraktu na tranzyt przez terytorium Ukrainy. Umowa wygasa z końcem roku. 
Fico napisał w mediach społecznościowych, że podczas spotkania rozmawiano o energii, ale także o wojnie na Ukrainie, sposobach jej zakończenia oraz o standaryzacji relacji pomiędzy Rosją a Słowacją. 
Słowacja może kupować gaz z wielu kierunków, na przykład z Polski i z Czech. Ukraina raczej nie cofnie swojej decyzji, więc rząd Fico będzie musiał myśleć o dywersyfikacji. Prawdą jest, że nie tylko jego administracja, ale wszystkie poprzednie, bardzo powolnie podchodziły do tego zagadnienia, woląc żądać wyłączeń ze strony Unii Europejskiej 
- tłumaczy dr Łukasz Lewkowicz z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej i Instytutu Europy Środkowej.

Espresso US - Rząd USA pozostanie bez pieniędzy? - Eugeniusz Romer, prof. Michał Urbańczyk

Amerykańska Izba Reprezentantów odrzuciła propozycję ustawy o wydatkach federalnych. Jeśli nie przyjmie jej w piątek, rząd Stanów Zjednoczonych nie będzie miał pieniędzy na funkcjonowanie. Część jego pracowników, w tym personel wojskowy, pozostanie bez wypłat. Speaker izby Mike Johnson powiedział, że wkrótce zaproponowane zostanie nowe rozwiązanie.
Jeśli kongres nie przyjmie ostatecznie prowizorium, będzie się to wiązało z poważnymi konsekwencjami, czyli z tzw. shutdownem. Dojdzie do zawieszenia wielu usług federalnych, zwolnienia pracowników lub wysłania ich na przymusowy urlop. Zawieszone lub opóźnione będą wypłaty. Poszkodowani będą odbiorcy usług federalnych, parki narodowe, osoby otrzymujące pomoc żywnościową itp. oraz firmy, które mają kontrakty rządowe
- tłumaczy prof. Michał Urbańczyk z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Espresso US - Putin gotów na negocjacje z Trumpem - Eugeniusz Romer

Władimir Putin powiedział, że jest gotów negocjować w sprawie zakończenia wojny na Ukrainie bez warunków wstępnych. Jest też skłonny pójść na kompromis. Dotyczy to zarówno prezydenta-elekta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, jak i władz Ukrainy. W tym drugim przypadku Kreml uznaje za nie jedynie ukraiński parlament. Negocjacje z prezydentem Wołodymyrem Zełeńskim mogłyby się odbyć tylko po przeprowadzeniu wyborów, które zostały odłożone ze względu na wojnę. 
Putin powiedział jednak także, że punktem wyjścia do rozmów z Ukrainą powinny być ustalenia z wczesnych tygodni wojny, przyjęte wstępnie w Stambule, następnie jednak odrzucone m.in. po wyjściu na jaw zbrodni, których Rosjanie dopuścili się w Buczy. Tzw. komunikat stambulski zakładał, że Ukraina będzie państwem neutralnym, nie wstąpi do NATO i odrzuci wszelkie inne propozycje sojuszy. 
Gwarantem jej bezpieczeństwa mieli być stali członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz Kanada, Niemcy, Izrael, Włochy, Polska i Turcja. W razie ataku, państwa te byłyby zobowiązane do konkretnych działań, takich jak dostarczenie broni, ustanowienie strefy zakazu lotów oraz bezpośrednia interwencja. Ukraina, mimo neutralnego statusu mogłaby ubiegać się o członkostwo w Unii Europejskiej. 
Słowa Putina padły w dniu, w którym w Brukseli doszło do spotkania Zełenskiego i sekretarza generalnego NATO Marka Rutte oraz innych europejskich przywódców. Według nieoficjalnych informacji, byli to kanclerz Niemiec, premier Włoch, prezydent Polski, ministrowie spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii i Francji, przewodnicząca Komisji Europejskiej oraz szef Rady Europejskiej. 
Rozmowy dotyczyły wsparcia Kijowa w krótkim okresie, w postaci m.in. systemów obrony powietrznej oraz długoterminowych gwarancji bezpieczeństwa, w tym propozycji wysłania wojsk zachodnich na Ukrainę. 

Espresso US - Czy NATO zgodzi się na 3 proc. PKB? - Eugeniusz Romer, Piotr Szymański

W NATO i Unii Europejskiej trwa debata nad zwiększeniem wydatków na obronność. Sekretarz generalny sojuszu, podobnie jak prezydent-elekt Stanów Zjednoczonych chcą, aby państwa, które podpisały Pakt Północnoatlantycki zobowiązały się wydawać 3 proc. PKB na ten cel. Na razie jednak nie wszystkim udało się osiągnąć dotychczasowy pułap 2 proc. 
Zmieniające się środowisko bezpieczeństwa wpływa na wolę polityczną, by zwiększyć wydatki. Pozostaje pytanie o tempo tej zmiany. W 2024 roku 23 z 32 państw osiągnęły wymagany poziom 2 proc. Włochom i Hiszpanii się to nie udało. Kanada planuje to zrobić dopiero w 2032 roku, być może jednak zmieni się to po nadchodzących wyborach. 
 W trakcie szczytu NATO w Hadze, który odbędzie się w czerwcu, prawdopodobnie dojdzie do jakichś ustaleń, ale nie oczekiwałbym, że będzie to 3 proc. Należy się spodziewać, że będzie to raczej 2,5 proc. PKB jako cel przejściowy
- tłumaczy Piotr Szymański z Ośrodka Studiów Wschodnich. 

Espresso US - Rosyjski generał zamordowany w Moskwie - Eugeniusz Romer, Jakub Ber

W zamachu w Moskwie zginął gen. Igor Kiriłłow, dowódca Wojsk Obrony Radiologicznej, Chemicznej i Biologicznej Federacji Rosyjskiej. Poniósł śmierć w wyniku eksplozji ładunku wybuchowego umieszczonego w skuterze. 
Kiriłłow był objęty sankcjami przez Wielką Brytanię pod zarzutem odpowiedzialności za użycie broni chemicznej na Ukrainie. Także Stany Zjednoczone oskarżają Rosję o używanie chloropikryny. Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej, której Rosja jest członkiem, zakazuje stosowania tego środka bojowego. 
On odpowiadał za dostarczanie na front m.in. ciężkich miotaczy ognia, straszliwej broni, skutecznej przy niszczeniu budynków. Dostarczał także broń chemiczną. Rosjanie używają jej w celu zmuszenia Ukraińców do opuszczenia dobrze ufortyfikowanych pozycji, ponieważ nie da się wytrzymać w okopie, gdy wpadnie do niego taki granat, nawet, jeżeli żołnierz jest wyposażony w dobrą maskę gazową
- tłumaczy Jakub Ber, ekspert ds. wschodnich.

Espresso US - Scholz odchodzi - Eugeniusz Romer, Patrycja Tepper

Olaf Scholz nie otrzymał wotum zaufania od Budnestagu. Oznacza to, że będzie musiał ustąpić ze stanowiska kanclerza Niemiec. Teraz prezydent Frank Walter Steimeier zdecyduje, czy rozwiązać parlament i rozpisać nowe wybory. Jeżeli tak się stanie, muszą być one przeprowadzone w ciągu 60 dni od decyzji. 
Scholz zawnioskował o wotum zaufania po tym, jak rozpadła się rządowa koalicja, w skład której poza jego partią, SPD, wchodzili też Zieloni i liberalna Wolna Partia Demokratyczna, FPD. Przyczyną rozpadu były trudności z przyjęciem budżetu i ostateczna dymisja Christiana Lindnera, ministra finansów z FPD. Scholz powiedział, że chciałby, aby odbyły się przedwczesne wybory. 
Według sondaży, największym poparciem w Niemczech cieszy się aktualnie centroprawica – CDU/CSU. Chce na nią głosować 32 proc. wyborców. 19 proc. popiera skrajnie prawicową AfD, a 17 proc. SPD. FDP ma poparcie na poziomie 5 proc., balansuje więc na granicy progu wyborczego. 7 proc. poparcia ma skrajnie lewicowy Sojusz Sary Wagenknecht.
Po wyborach najbardziej prawdopodobne są dwa scenariusze. Pierwszy to tzw. wielka koalicja CDS/CSU-SPD, popierana przez wielu Niemców. Partiom blisko jest do siebie, jeżeli chodzi o politykę migracyjną czy klimatyczną. 
Drugi to koalicja CDU/CSU-Zieloni, jednak ich poparcie jest aktualnie na poziomie 12 proc. i może być to za mało, by rządzić. Z drugiej strony partie te bardziej się ze sobą zgadzają w kwestii wspierania Ukrainy
- tłumaczy Patrycja Tepper z Instytutu Zachodniego.

Espresso US - Rośnie popyt na ryzykowne aktywa - Eugeniusz Romer, Filip Lamański

Globalny popyt na skomplikowane produkty inwestycyjne jest największy od 2007 roku. To, jak pisze Financial Times, instrumenty finansowe łączące na przykład dochody z firm sprzedających skrzydełka z kurczaka, oferujących usługi w chmurze, serwisów muzycznych i spółek paliwowych. 
W tym roku wartość transakcji związanych z takimi produktami wyniosła 380 mld dolarów. To wzrost o jedną piątą w stosunku do poprzedniego roku oraz o miliard w stosunku do roku 2021, kiedy odnotowano najwyższy poziom od czasu kryzysu lat 2008-2009. 
Część analityków twierdzi jednak, że rynek takich produktów jest na razie zbyt mały, by zagrozić całemu systemowi w razie upadku. W 2007 roku liczba takich transakcji była dwukrotnie większa.
Mamy hossę na rynku amerykańskim, a w trakcie hossy ludzie tracą rozum. Wydaje im się, że na wszystkim można zarobić. To samo obserwowaliśmy przed kryzysem w 2008 roku. W dodatku zapowiadane są cięcia stóp procentowych, przez co obligacje skarbowe będą jeszcze mniej rentowne, każdy więc rozgląda się za czymś ciekawszym. 
Nie sądzę jednak, by tym razem doszło do kryzysu, ponieważ regulatorzy amerykańscy nauczyli się, że muszą lepiej nadzorować rynek. Pojawianie się tego typu produktów jest typowe dla szczytu hossy, być może więc czeka nas jakieś spowolnienie
- tłumaczy Filip Lamański, redaktor naczelny Obserwatora Gospodarczego. 

Transatlantyk - USA: Czas bezkrólewia - Antoni Opaliński, Tomasz Grzywaczewski

Joe Biden ułaskawia swojego syna Huntera a tymczasem wrze w Syrii, Gruzji, Korei Płd., a nawet na Bałtyku. Sytuacja na świecie się zagęszcza, bo - zgodnie z przewidywaniami - wielu aktorów próbuje wykorzystać okres "bezkrólewia" w USA i wywalczyć sobie jak najlepszą pozycję przed wejściem Trumpa do Białego Domu.