Episodes

Sep 2, 2025
Sep 2, 2025
10 min
Przywódca Chin Xi Jinping wezwał państwa Szanghajskiej Organizacji Współpracy do wykorzystania wspólnej skali ich gospodarek jako dźwigni. Ocenił, że powinny one budować uporządkowaną wielobiegunowość, dążyć do niewykluczającej globalizacji oraz promować oparty na sprawiedliwości i równości system światowego zarządzania. Wezwał do sprzeciwiania się zimnowojennej mentalności konfrontacji bloków, co było wyraźnym nawiązaniem do obecnej polityki Stanów Zjednoczonych. Xi Jinping stwierdził także, że Szanghajska Organizacja Współpracy ustanowiła nowy model relacji międzynarodowych. Chiński przywódca zapowiedział, że Pekin przekaże jej członkom 280 mln dolarów bezzwrotnej pomocy. Na szczycie obecni byli m.in. prezydent Rosji Władimir Putin oraz premier Indii Narendra Modi, który powiedział, że Nowe Delhi i Pekin to nie rywale, a partnerzy. Jego wizyta w Chinach była pierwszą od 7 lat. Modi i Xi Jinping rozmawiali na temat poprawienia relacji gospodarczych. Strona chińska zapowiedziała m.in. zniesienie ograniczeń na eksport minerałów ziem rzadkich. Relacje pomiędzy tymi państwami były chłodne m.in. ze względu na spór graniczny. W 2020 roku zaowocował on starciami, w których zginęli żołnierze obu stron. Stosunki uległy jednak ostatnio polepszeniu po tym, jak Donald Trump nałożył wysokie cła na Indie ze względu na kupowanie przez nie rosyjskiej ropy i uzbrojenia. Pekinowi zależy na zbliżeniu z Indiami ze względu na rywalizację z Waszyngtonem. Chiny wydały w zeszłym roku 21 mld dolarów na ćwiczenia wojskowe w Cieśninie Tajwańskiej, morzach Południowochińskim i Wschodniochińskim oraz na zachodnim Pacyfiku. Tak wynika z szacunków Tajwanu, opartych na śledzeniu samolotów i okrętów oraz cenach paliw i innych dóbr. Oznacza to 40-procentowy wzrost w stosunku do roku 2023 i stanowi 9 proc. całego budżetu obronnego Chin. Do wyliczeń dotarła Agencja Reutera.Tłumaczy Łukasz Kobierski, prezes Instytutu Nowej Europy.

Aug 30, 2025
Aug 30, 2025
10 min
Ukraina zamierza wykorzystać zbiór danych cyfrowych, zebranych w trakcie działań wojennych jako kartę przetargową w negocjacjach z sojusznikami i partnerami – przekazał jej minister cyfryzacji Mychajło Fedorow. Są to m.in. nagrania z pola walki, pozyskane głównie dzięki dronom. Fedorow prawdopodobnie celowo użył słowa „karta” w nawiązaniu do słów prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, który stwierdził kilka miesięcy temu, że Ukraina nie ma już kart. Dane te mogą być wykorzystane do trenowania broni opartej na sztucznej inteligencji. Fedorow ocenił, że są one bezcenne i stwierdził, że Kijów postępuje z nimi bardzo ostrożnie. Przekazał też, że Ukraina zaprasza firmy zbrojeniowe do prowadzenia testów i że otrzymała już około tysiąca zgłoszeń, a 50 produktów zmierza do kraju. Według Fedorowa, ukraińskie siły zbrojne wykorzystują sztuczną inteligencję m.in. do pilotowania dronów. Umożliwia to szybkie namierzenie celu poprzez analizę zdjęć satelitarnych, która zajęłaby człowiekowi wiele godzin. Minister cyfryzacji twierdzi, że Ukraina pracuje nad technologią w pełni autonomicznych rojów dronów. Kijów wykorzystuje też technologię amerykańskiej firmy Palantir w celu analizowania wzorców rosyjskich nalotów bądź do śledzenia prowadzonych przez Moskwę operacji dezinformacyjnych. Pomaga ona w wybieraniu lokalizacji dla podziemnych szkół oraz miejsc, które należy rozminować w pierwszej kolejności.Tłumaczy dr Leszek Bukowski, redaktor Układu Sił.

Aug 29, 2025
Aug 29, 2025
12 min
Francuski rząd chyli się ku upadkowi. Partie opozycyjne – w tym Socjaliści i Zjednoczenie Narodowe – zapowiadają głosowanie przeciwko wotum zaufania dla François’a Bayrou. Premier wyznaczył jego termin na 8 września. Bayrou, przemawiając przed parlamentem, stwierdził, że deputowani muszą wybrać pomiędzy odpowiedzialnością a chaosem. Premier spotkał się z krytyką po tym, jak zaprezentował projekt budżetu na przyszły rok. Dzięki niemu Francja ma zaoszczędzić prawie 44 mld euro i zmniejszyć deficyt budżetowy do poziomu 4,6 proc. PKB. Zakłada on jednak ograniczenie wydatków socjalnych i likwidację dwóch dni wolnych od pracy. Jeżeli rząd Bayrou upadnie, prezydent Emmanuel Macron będzie musiał rozwiązać parlament i rozpisać nowe wybory lub wyznaczyć innego premiera. Problem w tym, że oba rozwiązania zostały już przez Macrona wykorzystane w obecnej jego kadencji i żadne z nich nie pomogło ustabilizować sytuacji politycznej we Francji.Tłumaczy Kacper Kita, redaktor portalu Nowy Ład.

Aug 27, 2025
Aug 27, 2025
9 min
Władze w Pekinie zamierzają wykorzystać nadchodzący szczyt Szanghajskiej Organizacji Współpracy, który odbędzie się na przełomie sierpnia i września w Tiencin do pokazania solidarności krajów Globalnego Południa. Szczególnie istotna będzie obecność Narendry Modiego, premiera Indii, który odwiedzi Chiny pierwszy raz od siedmiu lat – piszą analitycy cytowani przez Agencję Reutera.Spodziewają się, że przywódcy Indii i Chin ogłoszą wspólny komunikat ws. dalszego złagodzenia sporu terytorialnego pomiędzy nimi. Dla obu krajów zademonstrowanie ocieplenia relacji jest istotne ze względu na konflikt z Waszyngtonem. 27 sierpnia w życie wchodzą 50-procentowe stawki celne na indyjskie towary wysyłane do Stanów Zjednoczonych. Prezydent Donald Trump wprowadził je argumentując, że Indie kupują w dużych ilościach surowce naturalne i broń z Rosji. Chiny toczą z Waszyngtonem rozmowy na temat umowy handlowej. Jeżeli nie uda się wypracować porozumienia, stawki celne na eksport z Państwa Środka mogą wzrosnąć do 145 proc. Pekin twierdzi, że tegoroczny szczyt będzie największym od 2001 roku, czyli od kiedy powstała Szanghajska Organizacja Współpracy. Według chińskiego komunikatu, jest ona „ważną siłą w budowaniu relacji międzynarodowych nowego typu”. Na szczycie obecny będzie także prezydent Rosji Władimir Putin. Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił.

Aug 26, 2025
Aug 26, 2025
9 min
Elektrownia jądrowa w rosyjskim obwodzie kurskim została uszkodzona. Według jej zarządu ukraiński dron, zestrzelony przez obronę powietrzną, eksplodował w jej pobliżu. W wyniku zdarzenia ilość energii produkowana przez jeden z reaktorów została zredukowana o 50 proc. Nie spowodowało ono jednak wzrostu poziomu promieniowania. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej potwierdza, że na terenie elektrowni doszło do pożaru w wyniku działań wojennych. Ukraina w niedzielę przeprowadziła duży atak dronowy na terytorium Rosji. Szczątki bezzałogowców spadły na port Ust-Ługa przy Zatoce Fińskiej. Spowodowały wybuch terminalu służącego do eksportu paliwa. Zaatakowany został także zakład przemysłowy w Syzraniu. Niedawno Ukraina uderzyła w rafinerię w tym mieście, należącą do Rosnieftu. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

Aug 23, 2025
Aug 23, 2025
10 min
Chiny przyspieszają działania na rzecz odcięcia się od amerykańskiej technologii półprzewodnikowej. Władze w Pekinie podejmują szereg działań na rzecz zniechęcenia rodzimych przedsiębiorstw do kupowania procesorów H20 Nvidii. Rząd Stanów Zjednoczonych zapowiedział przywrócenie zgody na ich sprzedaż w Chinach. Są to chipy o ograniczonej mocy obliczeniowej. W połowie lipca sekretarz handlu USA Howard Lutnick mówił w stacji CNBC, że Waszyngton zgadza się na sprzedaż produktów trzeciej kategorii i jedynie w celu utrzymania zależności Chin od amerykańskiej technologii. Według informatorów Financial Times, w odpowiedzi na te słowa Chińska Administracja Cyberprzestrzeni, Narodowa Komisja Rozwoju i Reform oraz Ministerstwo Przemysłu i Technologii Informacyjnych zintensyfikowały działania. Koncerny takie jak ByteDance czy Alibaba otrzymały polecenie wstrzymania zamówień na H20, uzasadniane względami bezpieczeństwa. Część firm z Państwa Środka miała już zrezygnować z zakupów lub je ograniczyć. Jest to cios dla Nvidii, która niedawno zamówiła u tajwańskiego wykonawcy TSMC partię tych procesorów z myślą o rynku chińskim. Firma lobbowała w Waszyngtonie na rzecz zniesienia obostrzeń w handlu, alarmując, że jeżeli do tego nie dojdzie, zostanie wyparta z Chin. Jednocześnie chińscy giganci już wcześniej ostrzegali, że nie są w stanie rozwijać się bez dostępu do produktów Nvidii. DeepSeek kilkukrotnie przekładał premierę nowego modelu językowego ze względu na problemy z trenowaniem sztucznej inteligencji na procesorach Ascend firmy Huawei. łumaczy dr Leszek Bukowski, ekspert ds. nowych technologii i współpracownik Układu Sił.

Aug 22, 2025
Aug 22, 2025
7 min
Kanclerz Niemiec Friedrich Merz powiedział, że jest gotów rozmawiać z koalicjantami na temat wysłania żołnierzy na Ukrainę po ustaniu walk. Zastrzegł, że decyzję w tej sprawie musiałby zaakceptować parlament. Jego słowa wzbudziły kontrowersje w kraju. Szef klubu parlamentarnego koalicyjnej SPD Matthias Mierch powiedział, że warunkiem wstępnym byłby udział amerykański w misji na Ukrainie. Waszyngton wykluczył jednak możliwość wysłania sił lądowych. Inni posłowie ugrupowania mówią, że najpierw należałoby uzyskać mandat ONZ lub OBWE. Z CDU/CSU, czyli partii Merza dało się słyszeć głosy, że Bundeswehra ma zbyt ograniczone zasoby, by udostępniać je Ukrainie. Z największą krytyką Merz spotkał się ze strony partii antysystemowych: lewicowego Sojuszu Sary Wagenknecht oraz prawicowej Alternatywy dla Niemiec. Ta druga partia opublikowała w mediach społecznościowych grafikę z wizerunkiem kanclerza i hasłem: „Merz chce was wysłać na Ukrainę? My nie!”Tłumaczy Patrycja Tepper z Instytutu Zachodniego.

Aug 21, 2025
Aug 21, 2025
12 min
Stany Zjednoczone i Europa rozpoczęły dyskusję na temat kształtu gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy po ustaniu walk. Taką informacje przekazały Agencji Reutera rządowe źródła w Waszyngtonie. Ich udzielenie zapowiedział prezydent USA Donald Trump. Nie podał jednak szczegółów. Według rozmówców Reutersa Pentagon ma prowadzić symulacje mające pomóc ustalić, jakiego rodzaju wsparcia, poza dostawami broni, może udzielić Kijowowi. Zastrzegli oni, że poczynienie ustaleń, które zostaną też zaakceptowane przez Kreml, wymaga czasu. Rosja sprzeciwia się rozmieszczeniu wojsk NATO na Ukrainie.Donald Trump wykluczył wysłanie sił lądowych, ale w wywiadzie dla stacji Fox News sugerował wsparcie Kijowa w domenie powietrznej. I w tym przypadku nie powiedział dokładnie, jak mogłoby ono wyglądać, ale pojawiły się spekulacje na temat dostarczania systemów obrony powietrznej lub ustanowienia strefy zakazu lotów nad częścią kraju. Biały Dom poinformował natomiast oficjalnie, że Stany Zjednoczone są gotowe pełnić rolę koordynatora w sprawie gwarancji bezpieczeństwa. Szefowie sił zbrojnych państw NATO spotkali się w środę by omówić sprawę pokoju na Ukrainie i ustaleń ze szczytu na Alasce, w którym uczestniczyli Donald Trump i Władimir Putin. Tłumaczy Piotr Szymański z Ośrodka Studiów Wschodnich.

Aug 19, 2025
Aug 19, 2025
11 min
Donald Trump zapewnił, że Stany Zjednoczone pomogą w zagwarantowaniu bezpieczeństwa Ukrainie w przypadku zawarcia przez nią pokoju z Rosją. Obietnica padła podczas szczytu w Waszyngtonie, w którym uczestniczyli prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski oraz przywódcy Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Włoch, Finlandii, NATO i Unii Europejskiej. Nie jest jednak do końca jasne, jak te gwarancje miałyby wyglądać. Trump stwierdził, że udział w nich będą miały państwa europejskie. Przed szczytem amerykański negocjator Steve Witkoff powiedział, że Rosja zgodziła się na to, by Stany Zjednoczone udzieliły Kijowowi gwarancji bliskich zapisom artykułu 5 NATO. Zełeński ocenił, że zapowiedź gwarancji to duży krok naprzód i że będą one sformalizowane w ciągu 10 dni. Kijów zaoferował też Stanom Zjednoczonym zakup amerykańskiego uzbrojenia o wartości 90 mld dolarów. Prezydent Ukrainy powiedział także, że odrzuca warunki pokojowe przedstawione przez Władimira Putina na Alasce. Chodzi o oddanie Rosji w całości obwodów donieckiego i ługańskiego. Rosyjskie ministerstwo spraw zagranicznych przekazało, że Moskwa nie wyraża zgody na rozlokowanie wojsk NATO na terenie Ukrainy w ramach jakiegokolwiek układu pokojowego. Zarówno Trump, jak i Zełenski wyrazili chęć odbycia spotkania trójstronnego z Putinem. Prezydent USA miał w tej sprawie zadzwonić do rosyjskiego przywódcy. Źródło Agencji AFP twierdzi, że Putin zgodził się na spotkanie. Według informacji Agencji Reutera, do rozmów mogłoby dojść na Węgrzech. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz twierdzi, że spotkanie nastąpi w ciągu dwóch tygodni. Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił.

Aug 18, 2025
Aug 18, 2025
9 min
Władimir Putin miał zaproponować nowe warunki pokoju na Ukrainie. Kijów miałby oddać Moskwie obwody Doniecki i Ługański, a Rosjanie wycofaliby się z niewielkich części obwodów Zaporoskiego i Chersońskiego. Taką propozycję, według źródeł różnych podmiotów medialnych, rosyjski przywódca miał złożyć prezydentowi Stanów Zjednoczonych Donaldowi Trumpowi podczas spotkania na Alasce.Porozumienie to miałoby doprowadzić nie tylko do zawieszenia broni, ale do pokoju. Donald Trump w wywiadzie dla stacji Fox News powiedział, że umowa z Rosją jest blisko, ale będzie wymagała zgody Ukrainy. Ocenił, że jej prezydent Wołodymyr Zełenski może się nie zgodzić i nadal prowadzić wojnę. Strona ukraińska odrzuciła perspektywę oddania Doniecka i Ługańska, ponieważ w obwodach tych jej siły zbrojne zajmują ważne umocnienia. Pełnią one znaczącą rolę w powstrzymywaniu Rosjan przed głębszą inwazją. Zełenski i przywódcy europejscy: kanclerz Niemiec, premierzy Wielkiej Brytanii i Włoch, prezydenci Francji i Finlandii oraz sekretarz generalny NATO i przewodnicząca Komisji Europejskiej udali się do Waszyngtonu na spotkanie z Trumpem. Europa w ciągu trzech dni skorygowała swoje stanowisko, co zasługuje na uwagę i porównanie. Przeanalizowałem oświadczenia formułowane przed szczytem oraz to z minionej soboty. W najnowszym oświadczeniu nie ma wzmianki o zawieszeniu broni, co wyraźnie wskazuje na zmianę podejścia Europejczyków. Ta korekta stanowiska uwidacznia jego słabość, wynikającą z braku odpowiednich narzędzi wpływu.Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.

