Układ Sił

Espresso US - USA i Chiny znów bliżej wojny celnej - Eugeniusz Romer, Łukasz Kobierski

Chiny oskarżają Stany Zjednoczone o poważne naruszenie rozejmu w wojnie handlowej, który został wynegocjowany w Genewie w pierwszej połowie maja. W jego ramach obie strony zdecydowały się znacznie obniżyć stawki celne we wzajemnym handlu na 90 dni. Chińskie ministerstwo handlu twierdzi, że od tego czasu USA podjęły szereg działań wymierzonych w interesy Państwa Środka. Wymienia ostrzeżenie dotyczące używania procesorów produkowanych przez Huawei, zablokowanie sprzedaży oprogramowania do projektowania chipów chińskim firmom oraz wycofanie wiz dla studentów z Chin. Także Waszyngton, ustami Donalda Trumpa, wyraził niezadowolenie z postępowania Pekinu. Amerykański prezydent stwierdził, że zgodził się na szybki układ z Chinami, by uchronić je przed złą sytuacją, tymczasem złamały one uzgodnienia. - Obie strony – Stany Zjednoczone i Chiny – ponoszą straty w wyniku trwającej wojny handlowej, która moim zdaniem nie przynosi żadnych wygranych.Zgodnie z raportem firmy Allianz Trade, straty Chin wynikające z wojny celnej mogą w 2025 roku sięgnąć 108 miliardów dolarów. Kwota ta odpowiada jednej czwartej chińskiego eksportu do USA i około 0,5% chińskiego PKB.W ostatnim czasie strona amerykańska zaczęła wyraźniej odczuwać skutki wojny handlowej. Wydaje się, że to również doprowadziło do zawarcia porozumienia w Genewie oraz większej gotowości do osiągnięcia kompromisu z Chinami.- tłumaczy Łukasz Kobierski, prezes Instytutu Nowej Europy.

Espresso US - Bruksela nie przedłuży Funduszu Odbudowy - Eugeniusz Romer, Tomasz G. Grosse

Komisja Europejska nie przedłuży terminu funkcjonowania Funduszu Odbudowy – twierdzą informatorzy Politico. Zabiegały o to m.in. Polska, Włochy, Hiszpania i Portugalia, argumentując, że zasady przyznawania pieniędzy są skomplikowane, a procedowanie wniosków trwa długo. Decyzja ma zostać ogłoszona w przyszłym tygodniu. W naszym przypadku również można postawić zarzut, że przez kilka lat komisja de facto blokowała cały proces. Ale wiele administracji narodowych skarży się na utrudnienia ze strony komisji. Do tej pory wydano około połowy dostępnych środków. Jeśli ten trend się utrzyma, część funduszy pozostanie niewykorzystana. W takiej sytuacji państwa członkowskie mogą stracić zainteresowanie kolejnymi podobnymi inicjatywami, wymagającymi wspólnego zadłużenia – nawet w tak ważnych obszarach jak bezpieczeństwo i obrona, o których aktualnie trwają rozmowy w Brukseli- tłumaczy europeista prof. Tomasz Grosse.

Espresso US - NATO poprosi, by Niemcy wystawiły 40 tys. żołnierzy - Eugeniusz Romer, Marek Stefan

NATO ma oczekiwać od Niemiec, by powołały siedem nowych brygad, czyli około 40 tys. żołnierzy. Postulat ten ma zostać postawiony w przyszłym tygodniu podczas spotkania ministrów obrony państw sojuszu. O sprawie z anonimowych źródeł dowiedziała się Agencja Reutera. Jedno z nich stwierdziło, że sojusz postawi sobie za cel dysponowanie 120 lub 130 brygadami. Obecny pułap, do którego dąży NATO, to 80 takich związków taktycznych. - Polska i Niemcy zostały wyznaczone do odegrania kluczowej roli w wystawieniu komponentu lądowego w ramach nowego modelu sił NATO (NATO Force Model). W przypadku Niemiec pojawiają się poważne trudności. Już w poprzedniej kadencji Bundestagu komisarz ds. sił zbrojnych, Eva Högl, ostrzegała, że Niemcy mogą mieć trudności z osiągnięciem celu, jakim jest posiadanie armii liczącej 203 tys. aktywnych żołnierzy do 2031 roku.- tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił.

Espresso US - Putin „igra z ogniem” - Eugeniusz Romer, Michał Sadłowski

Donald Trump stwierdził, że Moskwa „igra z ogniem”, nie chcą zaangażować się w rozmowy z Ukrainą na temat zawieszenia broni. Władimir Putin nie zdaje sobie sprawy, że gdyby nie ja, w Rosji wydarzyłyby się naprawdę złe rzeczy – napisał w mediach społecznościowych amerykański prezydent. W odpowiedzi Dmitrij Miedwiediew, wiceprzewodniczący Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej, powiedział, że jedyną złą rzeczą jest trzecia wojna światowa i ma nadzieję, że Trump to rozumie. Z jednej strony — jak zakładają rosyjscy analitycy — Trump chciałby zakończyć konflikt, przynajmniej poprzez jego zamrożenie. Takie rozwiązanie mogłoby zostać przedstawione jako sukces na potrzeby wewnętrznej polityki USA, a nawet umożliwić ubieganie się o Pokojową Nagrodę Nobla. Można by wówczas twierdzić, że to właśnie dzięki jego wysiłkom udało się zatrzymać działania zbrojne, w przeciwieństwie do jego konkurentów — Joe Bidena i Partii Demokratycznej — którzy doprowadzili do eskalacji.Rosjanie wykorzystują tę narrację, a wypowiedzi Trumpa interpretują również jako element presji i sygnał frustracji: „próbuję się z wami porozumieć, oferuję określoną współpracę gospodarczą, jestem skłonny uznać aneksję kontrolowanych przez was terytoriów, a wy nadal odrzucacie moje propozycje”. Dla rosyjskich elit stanowi to dowód, że Trump nadal postrzega Rosję jako partnera, z którym warto i należy się porozumieć, by ograniczyć możliwość eskalacji konfliktu.Z drugiej strony, część rosyjskich elit – zwłaszcza umiarkowane kręgi – obawia się, że Trump może ostatecznie porzucić tę linię polityczną. Dla tych środowisk szczególnie istotne jest zamrożenie konfliktu i powrót do handlu, inwestycji oraz częściowe otwarcie zachodnich rynków finansowych dla Rosji. Wypowiedzi Trumpa interpretowane są przez nie zarówno jako nadzieja, jak i obawa — zwłaszcza w kontekście ewentualnego odwrotu USA od aktywnej polityki wobec Europy- tłumaczy Michał Sadłowski, dyrektor Centrum Badań nad Państwowością Rosyjską.

Espresso US - Smutny koniec „Drill, baby, drill” - Eugeniusz Romer, Mariusz Marszałkowski

Firmy wydobywające ropę naftową w Stanach Zjednoczonych nie chcą zwiększać podaży – pisze Financial Times. Przeciwnie, obawiają się jej nadmiaru i w związku z tym spadku dochodów. W piątek cena ropy w USA wynosiła około 61,5 dolara za baryłkę. Tymczasem koncerny wydobywcze deklarują, że ich działalność opłaca się, gdy cena wynosi 65 dolarów lub więcej. - Firmy funkcjonujące na rynku energetycznym w Stanach Zjednoczonych to w przeważającej mierze podmioty prywatne, kierujące się przede wszystkim interesem biznesowym. Kluczowym czynnikiem warunkującym ich działania jest opłacalność podejmowanych decyzji — to, czy dany krok przyniesie zysk. - tłumaczy Mariusz Marszałkowski, wydawca i analityk portalu defence24.pl.

Espresso US - Nvidia pomiędzy USA a Chinami - Eugeniusz Romer, Leszek Bukowski

Nvidia, czołowy światowy producent procesorów używanych do sztucznej inteligencji planuje stworzyć nowy chip przeznaczony na rynek chiński. Masowa produkcja może rozpocząć się już w czerwcu. Obecność Nvidii jest dziś prawdopodobnie najistotniejszym zagadnieniem na styku technologii i geopolityki – zarówno z perspektywy Stanów Zjednoczonych, jak i Chin. Dla amerykańskich decydentów firma ta stanowi strategiczną dźwignię wobec Chin. Dlaczego?Musimy zrozumieć, że Nvidia to dziś nie tylko producent akceleratorów wykorzystywanych do trenowania modeli sztucznej inteligencji. To całościowy ekosystem technologiczny – obejmujący zarówno rozwijane od lat oprogramowanie, jak i sprzęt, a także usługi chmurowe, które służą m.in. do symulacji i treningu robotów w środowiskach wirtualnych.- tłumaczy dr Leszek Bukowski, redaktor Układu Sił. 

Espresso US - Kanclerz Niemiec chce, by Bruksela dobiła Nord Stream? - Eugeniusz Romer, Piotr Andrzejewski

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz ma dążyć do tego, by Unia Europejska objęła sankcjami gazociągi Nord Stream, trwale uniemożliwiając powrót do zakupów rosyjskiego gazu. Według źródeł Financial Times, zależy mu na tym, by odpowiedzialność za to wzięła Bruksela, a nie Berlin – liczy, że dzięki temu uniknie kolejnej odsłony gorącej narodowej debaty w tej sprawie. Z perspektywy kanclerza Merza europeizacja sprawy Nord Stream 2 to wygodne wyjście: pozwala uniknąć antagonizowania partnerów z Europy Środkowo-Wschodniej – w tym Polski – przy jednoczesnym zachowaniu twarzy na forum krajowym. W sytuacji, gdy nowy niemiecki rząd deklaruje wolę intensyfikacji konsultacji z Warszawą, takie rozwiązanie może być politycznie najbardziej opłacalne.W ten sposób kanclerz może powiedzieć: „To nie ja – to unijne przepisy. Nic więcej nie mogę zrobić”. I właśnie to czyni europeizację problemu Nord Stream wyjątkowo wygodną strategią- tłumaczy dr Piotr Andrzejewski z Instytutu Zachodniego.

Espresso US - Chiny zaniepokojone amerykańską Złotą Kopułą - Eugeniusz Romer, Jakub Jakóbowski

Chiny są poważnie zaniepokojone koncepcją tzw. Złotej Kopuły, realizowaną przez Stany Zjednoczone – informuje ministerstwo spraw zagranicznych. Resort wezwał Waszyngton do porzucenia planów. Prezydent USA Donald Trump poinformował, że wybrano projekt i powołany został generał Sił Kosmicznych, odpowiedzialny za jego realizację. - Rzeczniczka chińskiego ministerstwa spraw zagranicznych Mao Ning powiedziała, że projekt ma charakter ofensywny, zwiększa ryzyko wyścigu zbrojeń oraz militaryzacji kosmosu. Stwierdziła, że Stany Zjednoczone mają obsesję na punkcie absolutnego bezpieczeństwa. Naruszają jednocześnie bezpieczeństwo innych państw oraz światową równowagę. Chińskie obawy i dość nerwowa reakcja na słowa o uzbrojeniu kosmosu, które widzieliśmy po ogłoszeniu szczegółów Złotej Kopuły, wynikają przede wszystkim z rosnących ambicji Pekinu w zakresie broni nuklearnej i nowych środków rażenia. Chińczycy dążą do osiągnięcia parytetu w większości kluczowych obszarów, w których dotąd dominowały Rosja i Stany Zjednoczone – zarówno jeśli chodzi o wielkość arsenałów, jak i technologie.- tłumaczy Jakub Jakóbowski, wicedyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich.

Espresso US - Trump przyznał, że Putin nie chce końca wojny - Eugeniusz Romer, Rafał Michalski

Władimir Putin nie chce na razie zakończyć wojny, bo jest przekonany, że wygrywa – miał powiedzieć Donald Trump w rozmowie z europejskimi przywódcami. Doszło do niej w poniedziałek, czyli w dniu, w którym amerykański prezydent rozmawiał przez telefon z Putinem. O sprawie informuje The Wall Street Journal, powołując się na źródła rządowe w państwach europejskich. - tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił.

Espresso US - Izrael chce zająć całą Strefę Gazy - Eugeniusz Romer, Marcin Krzyżanowski

Premier Benjamin Netanjahu powiedział, że celem Izraela jest zajęcie całej Strefy Gazy, by ostatecznie rozprawić się z Hamasem. Siły izraelskie zwiększyły skalę operacji wojskowej w regionie, prowadząc także uderzenia z powietrza i wzywając mieszkańców do ucieczki. W poniedziałek wydały komunikat do osób pozostających w mieście Chan Junus, by ewakuowały się do, nazywanej tak przez Izrael, strefy humanitarnej Al-Mawasi, ponieważ niebawem nastąpi, jak stwierdzono, bezprecedensowy atak. Izrael deklaruje chęć zajęcia Strefy Gazy. Niektórzy ministrowie w rządzie Netanjahu, jak Smotricz czy Ben-Gwir, mówią jednak otwarcie, że chodzi o uczynienie jej niemożliwą do zamieszkania i zmuszenie jej mieszkańców do opuszczenia tego obszaru- tłumaczy Marcin Krzyżanowski, współpracownik Układu Sił.