Układ Sił

Komisja Europejska obawia się, że jeżeli nie uda się zabezpieczyć rosyjskich aktywów na pomoc dla Ukrainy, wsparcie dla Kijowa może wstrzymać Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Chodzi o pożyczkę w wysokości 8 mld dolarów. Bez gwarancji w postaci europejskiego zaangażowania fundusz może mieć obawy dotyczące wypłacalności ukraińskiego państwa. O sprawie informuje Politico powołując się na źródła dyplomatyczne oraz w samej Komisji Europejskiej. Bruksela proponowała, by przekazać Ukrainie 140 mld euro z rosyjskich funduszy zamrożonych w Belgii oraz 25 mld w innych państwach wspólnoty. Miałaby być to pożyczka, nazywana reparacyjną, ponieważ Kijów musiałby zwrócić pieniądze po otrzymaniu reparacji wojennych od Rosji. Podczas ostatniego szczytu Rady Europejskiej nie udało się jednak osiągnąć w tej sprawie porozumienia. Kolejna próba zostanie podjęta w drugiej połowie grudnia.Komisja ostrzegała wcześniej także, że jeżeli nie będzie zgody na tego rodzaju wsparcie dla Kijowa, trzeba będzie szukać innych rozwiązań, takich jak emisja euroobligacji. Ukraiński rząd informuje, że w latach 2026-2027 będzie potrzebować prawie 75 mld dolarów pomocy zagranicznej, by móc prowadzić wojnę i normalnie funkcjonować. Na razie połowa tej kwoty jest zapewniona. Prezydent Wołodymyr Zełenski mówił także, że jeżeli Unia Europejska przekaże Kijowowi rosyjskie pieniądze, będzie to sygnał dla Moskwy, że wojna na wyniszczenie nie doprowadzi do zwycięstwa. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego wschodu. 

Jeżeli inne państwa wznowią testowanie ładunków nuklearnych, Rosja zrobi to samo – przekazał rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow. Było to nawiązanie do wpisu Donalda Trumpa w mediach społecznościowych. Prezydent Stanów Zjednoczonych oznajmił, że polecił siłom zbrojnym wznowienie testowania broni jądrowej. Nie jest jasne, czy miał na myśli same ładunki, czy środki przenoszenia. Pytanie, o jaki rodzaj testów chodzi usłyszał kandydat na dowódcę sił nuklearnych USA, wiceadmirał Richard Correll w trakcie przesłuchania przed senacką komisją. Odpowiedział, że nie ma wiedzy na temat intencji prezydenta. Stany Zjednoczone przeprowadziły ostatni test w roku 1992. W 1996 roku podpisały traktat o całkowitym zakazie prób z bronią jądrową. Nigdy jednak go nie ratyfikowały, podobnie jak Chiny. Zrobiła to natomiast Rosja, jednak w 2023 roku cofnęła ratyfikację. Żadne z tych państw nie przeprowadziło testu od czasu podpisania dokumentu.Stany Zjednoczone dokonały największej liczby prób w historii – 1032. Rosja ma ich na koncie 715. Chiny testowały ładunki jądrowe 45 razy. Część ekspertów twierdzi, że wznowienie prób pozwoliłoby rywalom Waszyngtonu na zmniejszenie tej dysproporcji. Źródło Agencji Reutera w Departamencie Energii ocenia, że jeżeli doszłoby do rozpoczęcia testów, byłyby one prowadzone w podziemnym obiekcie w Newadzie. Zgodnie z wymogami, musiałby on zostać ponownie przywrócony do użytku w ciągu 36 miesięcy. Tłumaczy Tomasz Grzywaczewski, dziennikarz specjalizujący się w polityce amerykańskiej. 

Stany Zjednoczone obniżą podstawową stawkę celną na towary z Chin z 57 na 47 proc. Decyzję ogłosił prezydent Donald Trump po spotkaniu z Xi Jinpingiem, przewodniczącym Chińskiej Republiki Ludowej. W zamian, według Trumpa, Pekin podejmie stanowcze wysiłki na rzecz ograniczenia eksportu środków do produkcji fentanylu – narkotyku, który doprowadził do fali uzależnień i zgonów w USA. Chiny wstrzymają na rok egzekwowanie ograniczeń na eksport metali ziem rzadkich, ogłoszonych na początku października. Ministerstwo handlu Państwa Środka przekazało też, że strony porozumiały się w sprawie zwiększenia handlu produktami rolniczymi oraz w kwestii TikToka. Aplikacja, należąca do chińskiej firmy Byte Dance, została zobowiązana do sprzedania swojej amerykańskiej gałęzi. Według strony amerykańskiej, Chiny zobowiązały się do zakupu 12 mln ton soi ze Stanów Zjednoczonych w obecnym sezonie a następnie 25 mln ton rocznie przez kolejne 3 lata. Donald Trump nazwał spotkanie wspaniałym, a Xi Jinping powiedział, że nie ma sprzeczności pomiędzy polityką uczynienia Ameryki ponownie wielką a rozwojem i odrodzeniem Chin. Przywódcy zgodzili się także wstrzymać wzajemne pobieranie opłat portowych od statków drugiej strony. Amerykański prezydent przekazał, że nie poruszał wrażliwego tematu Tajwanu, który Chiny uważają za integralną część swojego państwa. Poinformował też, że nie rozmawiał z Xi Jinpingiem o najnowszym procesorze Nvidii Blackwell, choć wcześniej zapowiadał, że rozmowy mogą dotyczyć tego zagadnienia. Firma produkująca chipy do obsługi sztucznej inteligencji stara się o zniesienie obostrzeń Waszyngtonu, by móc powrócić na rynek chiński.Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Rumunia informuje, że Stany Zjednoczone wycofają część wojsk z jej terytorium. Dokładna liczba nie jest znana – z komunikatu wynika jedynie, że na terenie kraju pozostanie tysiąc amerykańskich żołnierzy. Ministerstwo obrony przekazało, że spodziewało się tego kroku, biorąc pod uwagę priorytety Waszyngtonu oraz że postanowienie ma związek ze zwiększeniem zaangażowania państw europejskich na wschodniej flance. Szef resortu Ionut Mosteanu poinformował, że Stany Zjednoczone zdecydowały o wstrzymaniu rotacji brygady, stacjonującej w Rumunii, Bułgarii, Słowacji i na Węgrzech. Minister dodał jednak, że w kraju pozostają znaczące siły sojusznicze, nie tylko ze Stanów Zjednoczonych, ale także Francji, Belgii, Luksemburga oraz Macedonii Północnej. Polski minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz powiedział, że nie otrzymał żadnych informacji świadczących o tym, że obecność miałaby zmniejszyć się także w Polsce. Podczas wizyty prezydenta Karola Nawrockiego w Białym domu we wrześniu prezydent USA Donald Trump sugerował, że do Polski mogłoby trafić nawet więcej amerykańskich żołnierzy.Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił.

Władimir Putin przekazał, że Rosja przeprowadziła z sukcesem test pocisku manewrującego Buriewiestnik. Jest on zdolny do przenoszenia głowic nuklearnych, ale jest także napędzany paliwem atomowym, co, według konstruktorów, daje mu nieograniczony zasięg. Strona rosyjska twierdzi także, że broń ta jest nie do zatrzymania przez istniejące systemy obrony powietrznej. Podczas testowego lotu Buriewiestnik miał pokonać dystans 14 tys. km w ciągu 15 godzin. Kolejnym krokiem, według Putina, będzie postawienie pocisku w stan gotowości bojowej.Rosyjski prezydent zapowiedział tę broń w roku 2018. Przedstawiał ją jako odpowiedź na wycofywanie się Stanów Zjednoczonych w 2001 roku z traktatu ABM, ograniczającego rozwój systemów antybalistycznych oraz na rozszerzanie NATO na wschód. W minioną środę Rosja przeprowadziła także ćwiczenia sił nuklearnych. Stany Zjednoczone tymczasem nałożyły sankcje na dwie największe rosyjskie spółki naftowe – Rosnieft i Łukoil. Prezydent Donald Trump przekazał także, że w najbliższym czasie nie dojdzie do jego spotkania z Putinem. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu. 

Chińskie państwowe koncerny paliwowe wstrzymały zakupy rosyjskiej ropy sprowadzanej drogą morską. O sprawie z wielu źródeł dowiedziała się Agencja Reutera. Stało się to po tym, jak Stany Zjednoczone nałożyły sankcje na Rosnieft i Łukoil, największe spółki naftowe z Rosji. PetroChina, Sinopec, CNOOC i Zhenhua Oil przestają sprowadzać rosyjski surowiec, przynajmniej w krótkim terminie. Chiny importują z Rosji 1,4 mln baryłek ropy naftowej dziennie poprzez tankowce. Większości zakupów dokonują prywatne podmioty. Spółki państwowe odpowiadają, według różnych szacunków, za od 250 tys. do 500 tys. baryłek Około 900 tys. baryłek dziennie trafia do Państwa Środka poprzez rurociągi. Również indyjskie firmy paliwowe planują ograniczyć bądź wstrzymać dostawy z Rosji. Władimir Putin pytany o komentarz do amerykańskich sankcji powiedział, że jest to próba wywarcia nacisku na jego kraj. Rosyjski prezydent stwierdził jednak, że żadne szanujące się państwo ani naród nie podejmują decyzji pod wpływem presji. Sankcje oznaczają, że Rosnieft i Łukoil zostały odcięte od możliwości prowadzenia operacji finansowych w dolarach, czyli w walucie, w której rozliczany jest handel ropą. Amerykańskie obostrzenia, jak pisze Politco, mogą być szczególnie bolesne dla Łukoil. Spółka wciąż prężnie działa na rynku europejskim – posiada około 200 stacji benzynowych w Belgii, rafinerie w Bułgarii i Rumunii oraz dostarcza ropę na Węgry i Słowację. 

Stany Zjednoczone nałożyły sankcje na dwie największe rosyjskie spółki paliwowe – Rosnieft i Łukoil. Sekretarz skarbu USA Scott Bessent powiedział, że przyszedł czas, by zatrzymać zabijanie i wprowadzić natychmiastowe zawieszenie broni. Tymczasem Rosja przeprowadziła ćwiczenia wojskowe, w tym z użyciem środków przenoszenia broni nuklearnej zdolnych sięgnąć Ameryki. Pociski wystrzelono z okrętów podwodnych, wyrzutni lądowych i samolotów. Ministerstwo obrony przekazało, że bombowce strategiczne przeleciały nad Morzem Bałtyckim i były okazjonalnie eskortowane przez obce, w domyśle natowskie myśliwce. Prezydent USA Donald Trump przekazał reporterom, że odwołał zapowiadane niedawno spotkanie z Władimirem Putinem, ponieważ taki szczyt „nie wydawał mu się na miejscu”. Jednocześnie oznajmił, że nie zamierza wyrażać zgody na udostępnienie Ukrainie pocisków Tomahawk, o które zabiegał prezydent kraju Wołodymyr Zełenski. Trump ocenił, że minęłoby pół roku, zanim ukraińscy żołnierze nauczyliby się ich używać. Powiedział także, że podczas nadchodzącego spotkania z przywódcą Chin Xi Jinpingiem poprosi go o wpłynięcie na Putina, by ten zakończył wojnę. Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił. 

Biały Dom poinformował, że spotkanie pomiędzy Donaldem Trumpem a Władimirem Putinem nie jest planowane w najbliższym czasie. Zgodnie z komunikatem, szefowie resortów spraw zagranicznych – Marco Rubio i Siergiej Ławrow – odbyli produktywną rozmowę telefoniczną i osobiste spotkanie nie jest konieczne. W piątek prezydent Stanów Zjednoczonych powiedział, że zamierza spotkać się z rosyjskim przywódcą w Budapeszcie w ciągu dwóch tygodni. Teraz, Trump pytany o tę sprawę przez reporterów, stwierdził, że nie chce zmarnować swojego czasu i że zobaczy, jak sprawa się rozwinie. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow powiedział, że data szczytu musi zostać jeszcze ustalona, a poza tym potrzebne są staranne przygotowania, które zajmują czas.  Wiceminister spraw zagranicznych Rosji przekazał, że takie przygotowania trwają i że nie widzi przeszkód, by spotkanie się odbyło. W podobnym tonie wypowiedział się premier Węgier Viktor Orban.Jednocześnie strona rosyjska komunikuje, że jej warunki dotyczące pokoju się nie zmieniły od czasu szczytu Trump-Putin w Anchorage na Alasce. Moskwa domaga się oddania przez Ukrainę całego Donbasu. Rosjanie mieli powtórzyć te żądania w dokumencie wysłanym do Stanów Zjednoczonych, do którego dotarła Agencja Reutera. W zeszłym tygodniu w mediach pojawiły się doniesienia, że Putin poczynił nieznaczne ustępstwa względem stanowiska wyrażonego w Anchorage. W zamian za Donbas miał zgodzić się przekazać Ukrainie część obwodów zaporoskiego i chersońskiego. Tłumaczy Kuba Benedyczak, redaktor Układu Sił i analityk Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. 

Stany Zjednoczone i Australia podpisały umowę, w ramach której wspólnie zainwestują 3 mld dolarów w wydobycie i przetwarzanie minerałów ziem rzadkich. Według Białego Domu, porozumienie pozwoli na zagospodarowanie złóż wartych 53 mld dolarów. Prezydent USA Donald Trump stwierdził, że krytyczne dla nowoczesnej gospodarki pierwiastki staną się tanie i powszechnie dostępne w ciągu roku. Wielu ekspertów twierdzi, że ze względu na skomplikowanie procesów technologicznych oraz inwestycyjnych jest to niemożliwe. Obecnie Chiny odpowiadają za 90 proc. światowego rynku przetwarzania metali ziem rzadkich. Kontrolują także 69 proc. wydobycia i 98 proc. produkcji magnesów niezbędnych we współczesnym przemyśle, także obronnym. Na przełomie kwietnia i maja Pekin wprowadził ograniczenia eksportowe na te towary, a w październiku je zaostrzył. Dotknęły one odbiorców amerykańskich, ale także europejskich.Stany Zjednoczone negocjują obecnie z Chinami warunki wzajemnego handlu.  Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Donald Trump domagał się od Wołodymyra Zełenskiego, by ten zaakceptował rosyjskie warunki pokoju. Stwierdził, że w przeciwnym wypadku Rosja zniszczy Ukrainę. Prezydent Stanów Zjednoczonych miał także dużo przeklinać, a nawet rzucić mapą z zaznaczonym przebiegiem linii frontu. Ostatecznie też nie zgodził się na dostarczenie Kijowowi pocisków Tomahawk, o co zabiegał Zełenski. Prezydent Ukrainy nie uległ presji i odmówił oddania Rosji terytorium. Taki był przebieg piątkowego spotkania w Białym Domu według źródeł Financial Times oraz Agencji Reutera.  Niedługo przed spotkaniem z Zełenskim Trump odbył 2,5-godzinną rozmowę z Putinem. Rosyjski prezydent według The Washingot Post zaproponował, że Rosja zwróci Ukrainie część obwodów chersońskiego i zaporoskiego w zamian resztę obwodów donieckiego i ługańskiego, która pozostaje w rękach ukraińskich. Podobna propozycja padła z ust Putina podczas rozmów z Trumpem w Anchorage w sierpniu. Ukraińcy nie chcą się na to zgodzić, ponieważ oznaczałoby to oddanie umocnionych pozycji strzegących drogi do centrum kraju.  Prezydenci USA i Rosji mają spotkać się niedługo w Budapeszcie. Donald Trump zaprzeczył, że proponował Zełenskiemu oddanie Donbasu. W rozmowie z reporterami powiedział, że należałoby przeprowadzić linię rozgraniczenia według aktualnej linii frontu. Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.